Khi phải sống, được sống-đọc - Nhà thơ Giáng Vân thực hiện PV

Khi phải sống, được sống-đọc

(Nhà thơ Giáng Vân thực hiện)

 

 

Trang thơ Giáng Vân - Nguyễn Thị Giáng Vân (93 bài thơ, 5 bài dịch)

Nhà thơ Giáng Vân

 

 

- Khi người khác đọc anh mà họ không hiểu, anh nghĩ thế nào?

 

- MVP: Mỗi nhà thơ đều là vua của một vương quốc ngôn ngữ. Tôi biết người không hiểu tôi đến từ một lãnh địa khác, đế chế khác.

 

- Còn khi anh đọc người khác, có khi nào anh không tiếp nhận được? Anh có suy nghĩ về câu chuyện tiếp nhận và không tiếp nhận này không?

 

- MVP: Chuyện tôi đọc thơ người khác không hiểu hoặc không hiểu hết xảy ra hơn mười năm trước. Khi ấy, tôi chưa đủ kiến thức và kinh nghiệm, chưa đủ tâm và tầm để tiếp cận một văn bản khác lạ. Tôi đã lấy “khuôn mẫu” thẩm mỹ của mình để áp đặt, đánh giá thơ người khác. Nhưng đến giờ đã khác, tôi đủ bình tĩnh, biết thả lỏng trạng thái khi tiếp nhận, biết tìm cách mở cửa để bước vào không gian thơ riêng biệt của người khác. Nói khác đi, là biết cầu thị, biết vươn tới những giá trị khác mình.

 

- Công việc đọc chiếm bao nhiêu thời gian của anh? Nó có vị trí thế nào trong sự sáng tạo của anh?

 

- MVP: Đọc với tôi là được sống thêm những đời sống khác nữa. Do vậy nếu không sáng tác hoặc bận rộn với những công việc mưu sinh, tôi thường tranh thủ mọi lúc mọi nơi để đọc. Tôi gọi đó là sự sống-đọc. Có lẽ không có cuốn sách nào có hương sắc vừa xuất bản trong nước mà tôi không đọc. Ngoài sách in, tôi đọc qua qua các phương tiện hiện đại, như Ipad, computer, máy điện thoại di động… Trong khi phải sống, được sống-đọc, tôi hay bắt gặp được những ý tưởng mới, tứ thơ lạ. Sự sáng tạo của tôi đôi khi khởi đầu từ đấy, được kích hoạt từ đấy. Có lúc tôi sáng tác song hành với sự đọc. Tác phẩm tôi đang viết mách bảo tôi cần đọc những gì, và ngược lại, đọc nhiều lúc như miền đất hứa chờ tôi đến đó.

 

- Một người thầy dạy vẽ ra đề tài cho học trò, rằng, hãy nghe một bản nhạc và vẽ lại cảm xúc của mình, ba học trò đã vẽ ra 3 bức tranh khác nhau hoàn toàn. Anh suy nghĩ gì về việc này?

 

- MVP: Đó chính là khởi nguồn, đích đến và bản chất của sáng tạo. Bản nhạc như chị nói, vẻ đẹp bằng âm thanh đã vang lên, dội vào 3 cá thể khác biệt. Mỗi cá thể ấy tiếp nhận cái đẹp theo bản năng và kinh nghiệm riêng của riêng mình. Âm thanh ấy đã dội vào tầng sâu ký ức mỗi người, đánh thức tiềm năng, khát vọng riêng của họ, đặt họ vào điểm xuất phát để làm một cuộc khai phóng mới. 3 bức tranh ấy chính là lộ trình của 3 cá thể đi về những hướng khác nhau của cái đẹp. Thơ cũng vậy, mỗi nhà thơ phải đi bằng cách riêng của sự sáng tạo, phải tạo dựng được thế giới riêng mang dấu ấn đặc trưng của kẻ sáng tạo.

 

- Trong sự việc trên đây, ông thầy đã để cho học trò tự do hoàn toàn trong việc cảm nhận và biểu đạt cảm nhận của họ. Biên độ của tác phẩm dường như không giới hạn trong sự phóng chiếu lên các cá thể khác. Trong văn học, hay là trong sự đọc cũng  vậy. Điều gì đã quyết định nguyên tắc này, thưa nhà thơ?

 

- MVP: Tự do tuyệt đối trong sáng tạo, như chị đã nói. Không có khuôn mẫu, biên độ cho sáng tạo. Đó là nguyên tắc cực kỳ quan trọng mà mỗi nhà thơ không dễ gì có được. Anh là chính anh tự do biểu đạt trước thế giới, là nhỏ bé cũng như chính anh để làm ra thế giới. Nhà thơ trong trạng thái tuyệt đỉnh non tơ, cháy sáng, nhìn thấy mọi vật, mọi điều đều là của mình, do mình, điều ấy quả không dễ. Những thi sĩ lớn mới đủ nội lực tạo ra một thế giới thơ như vậy.

 

- Như vậy, trực cảm, đã bao gồm toàn bộ nền văn hóa trong một cá nhân, rõ ràng đã làm được rất nhiều điều trong sự tiếp nhận thế giới. Tuy nhiên, trong công việc tiếp nhận này, dường như người ta đã bỏ qua nó, họ chỉ sử dụng tri thức, kinh nghiệm, các khuôn thước, các công thúc được mã hóa… Kết cục, cái mà họ nhìn thấy rất méo mó, không trung thực, thậm chí tầm bậy. Anhh có nghĩ như vậy không?

 

- MVP: Tôi rất tâm đắc khái niệm “nền văn hóa cá nhân” của chị. Nó mang nội hàm từ kiến thức, sự trải nghiệm, đến những phong tục, tín ngưỡng, quan niệm đạo đức… mà người đó có được, chứ không đơn thuần là bản năng, sự ham thích để tạo nên trực cảm. Nền tảng ấy không vững chắc thì mọi thứ xây trên đó đều đổ vỡ. Hay nói khác đi, tác phẩm của nhà thơ như những bông hoa được ngắt từ cánh đồng rộng lớn, nhưng nếu người thưởng hoa không biết nâng niu, không chọn được chiếc bình hợp lý để cắm, dĩ nhiên những bông hoa ấy không còn nguyên giá trị cái đẹp, thậm chí phản cảm. Trở lại chuyện nhà thơ và người đọc cùng chung đích đến cái đẹp. Người đọc vươn tới cái đẹp bằng nền tảng văn hóa cá nhân, bằng khát vọng đồng hành với tác giả, điều ấy mới mong có sự đồng điệu, tiếp nhận đúng bản chất và giá trị tác phẩm. Tác giả và bạn đọc, đó là cặp phạm trù làm thay đổi đời sống văn học, hoặc khởi sắc, hoặc chậm chạp, buồn tẻ như hiện nay.

 

5/2013

 

(Nguồn: Báo Phụ Nữ Thủ Đô, 2016)

 

 

 


 Tác phẩm của Noell S. Oszvald (Hungary)

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

BÀI KHÁC
1 2 3 




























Thiết kế bởi VNPT | Quản trị