Đọc hiểu “Chơi với con” của Mai Văn Phấn

(Luyện đề đọc hiểu Văn 9)

Đọc văn bản dưới đây và trả lời các câu hỏi:

CHƠI VỚI CON

(Cho Ngọc Quỳnh)

Cha kiệu con trên vai chao liệng

Bàn tay xinh xòe đôi cánh én.

Lòng nhẹ thênh cha muốn cất cánh bay

Nhưng chân tay cha lại thô và dày.

Ôm mái đầu cha bồng bềnh như mây

Con rạng rỡ khoảng trời trước mặt

Tiếng con cười thiên thần gieo hạt

Trang nghiêm

                       Cha chịu

                                    Phép lành!

Đất ân cần mở ngút ngàn xanh

Rễ non tơ luồn qua chân tóc

Trái tim cha bồi hồi nảy lộc

Che cho ngày biếc những đêm nhung.

(Mai Văn Phấn. Rút từ tập thơ “Gọi xanh”, Nxb. Hội Nhà văn, 1995)

Câu 1

Bài thơ viết về đề tài gì?

Phương pháp giải

Đọc toàn bài, xác định nhân vật trữ tình và mối quan hệ trung tâm (ở đây là cha – con) => suy ra đề tài.

Lời giải chi tiết

Bài thơ viết về tình cảm cha con (tình phụ tử).

Giải thích:

Toàn bộ hình ảnh xoay quanh người cha chơi với con, cảm xúc của cha khi ở bên con => thể hiện tình yêu thương, niềm hạnh phúc của cha dành cho con.

Câu 2

Những dòng thơ nào trực tiếp nói lên cảm xúc của người cha dành cho con?

Phương pháp giải

Tìm các dòng thơ bộc lộ trực tiếp cảm xúc (từ ngữ cảm xúc rõ ràng, không chỉ tả hành động)

Lời giải chi tiết

Những dòng thơ:

“Lòng nhẹ thênh cha muốn cất cánh bay”

“Trái tim cha bồi hồi nảy lộc”

Giải thích:

Các từ “nhẹ thênh”, “muốn cất cánh bay”, “bồi hồi” thể hiện trực tiếp trạng thái xúc cảm của người cha => không chỉ miêu tả mà bộc lộ cảm xúc rõ ràng.

Câu 3

Em hiểu nội dung của các dòng thơ sau như thế nào?

Tiếng con cười thiên thần gieo hạt

Trang nghiêm

                      Cha chịu

                                    Phép lành!

Phương pháp giải

Phân tích hình ảnh ẩn dụ (“thiên thần”, “gieo hạt”, “phép lành”) => liên hệ cảm xúc của người cha để hiểu ý nghĩa.

Lời giải chi tiết

Tiếng cười của con được ví như thiên thần, mang đến niềm vui, hạnh phúc; với cha, đó là món quà thiêng liêng, như một phép lành làm cuộc sống trở nên ý nghĩa.

Giải thích:

“Gieo hạt” gợi sự lan tỏa niềm vui; “phép lành” thể hiện sự trân trọng, thiêng liêng => cha coi con là nguồn hạnh phúc lớn lao.

Câu 4

Trong hai dòng thơ cuối, tác giả sử dụng biện pháp tu từ nào?

Phương pháp giải

Xem hai dòng cuối có dùng hình ảnh chuyển nghĩa, gợi tả => xác định biện pháp tu từ tiêu biểu.

Lời giải chi tiết

Biện pháp tu từ: ẩn dụ (kết hợp nhân hóa).

Giải thích:

“Trái tim cha nảy lộc” là ẩn dụ cho tình yêu thương sinh sôi; “che cho ngày biếc những đêm nhung” gợi sự chở che => làm nổi bật tình cảm cha dành cho con.

Câu 5

Bài thơ khơi gợi em những tình cảm gì đối với cha mẹ? Vì sao?

Phương pháp giải

Liên hệ nội dung bài thơ => nêu cảm xúc bản thân + lí do (xuất phát từ hình ảnh, tình cảm trong bài).

Lời giải chi tiết

Bài thơ gợi em tình yêu thương, lòng biết ơn và sự trân trọng cha mẹ.

Giải thích:

Vì bài thơ thể hiện tình cảm cha dành cho con rất dịu dàng, thiêng liêng => giúp em nhận ra sự hi sinh, yêu thương thầm lặng của cha mẹ, từ đó thêm yêu và muốn đáp đền.

(Nguồn: Loigiaihay.com)

Sinh nhật Ngọc Quỳnh, 1994