Đọc hiểu "Chơi với con" (Mai Văn Phấn) | Luyện đề đọc hiểu Văn 9

Đọc văn bản dưới đây và trả lời các câu hỏi:

Chơi với con

(Cho Ngọc Quỳnh)

Cha kiệu con trên vai chao liệng

Bàn tay xinh xòe đôi cánh én.

Lòng nhẹ thênh cha muốn cất cánh bay

Nhưng chân tay cha lại thô và dày.

Ôm mái đầu cha bồng bềnh như mây

Con rạng rỡ khoảng trời trước mặt

Tiếng con cười thiên thần gieo hạt

Trang nghiêm

                       Cha chịu

                                    Phép lành!

Đất ân cần mở ngút ngàn xanh

Rễ non tơ luồn qua chân tóc

Trái tim cha bồi hồi nảy lộc

Che cho ngày biếc những đêm nhung.

(Mai Văn Phấn. Nơi cội nguồn thế giới, NXB Hội Nhà văn, 2025)

Câu 1

Bài thơ viết về đề tài gì?

Phương pháp giải

Đọc toàn bài, xác định nhân vật trữ tình và mối quan hệ trung tâm (ở đây là cha – con) => suy ra đề tài.

Lời giải chi tiết

Bài thơ viết về tình cảm cha con (tình phụ tử).

Giải thích:

Toàn bộ hình ảnh xoay quanh người cha chơi với con, cảm xúc của cha khi ở bên con => thể hiện tình yêu thương, niềm hạnh phúc của cha dành cho con.

Câu 2

Những dòng thơ nào trực tiếp nói lên cảm xúc của người cha dành cho con?

Phương pháp giải

Tìm các dòng thơ bộc lộ trực tiếp cảm xúc (từ ngữ cảm xúc rõ ràng, không chỉ tả hành động)

Lời giải chi tiết

Những dòng thơ:

“Lòng nhẹ thênh cha muốn cất cánh bay”

“Trái tim cha bồi hồi nảy lộc”

Giải thích:

Các từ “nhẹ thênh”, “muốn cất cánh bay”, “bồi hồi” thể hiện trực tiếp trạng thái xúc cảm của người cha => không chỉ miêu tả mà bộc lộ cảm xúc rõ ràng.

Câu 3

Em hiểu nội dung của các dòng thơ sau như thế nào?

Tiếng con cười thiên thần gieo hạt

Trang nghiêm

                       Cha chịu

                                    Phép lành!

Phương pháp giải

Phân tích hình ảnh ẩn dụ (“thiên thần”, “gieo hạt”, “phép lành”) => liên hệ cảm xúc của người cha để hiểu ý nghĩa.

Lời giải chi tiết

Tiếng cười của con được ví như thiên thần, mang đến niềm vui, hạnh phúc; với cha, đó là món quà thiêng liêng, như một phép lành làm cuộc sống trở nên ý nghĩa.

Giải thích:

“Gieo hạt” gợi sự lan tỏa niềm vui; “phép lành” thể hiện sự trân trọng, thiêng liêng => cha coi con là nguồn hạnh phúc lớn lao.

Câu 4

Trong hai dòng thơ cuối, tác giả sử dụng biện pháp tu từ nào?

Phương pháp giải

Xem hai dòng cuối có dùng hình ảnh chuyển nghĩa, gợi tả => xác định biện pháp tu từ tiêu biểu.

Lời giải chi tiết

Biện pháp tu từ: ẩn dụ (kết hợp nhân hóa).

Giải thích:

“Trái tim cha nảy lộc” là ẩn dụ cho tình yêu thương sinh sôi; “che cho ngày biếc những đêm nhung” gợi sự chở che => làm nổi bật tình cảm cha dành cho con.

Câu 5

Bài thơ khơi gợi em những tình cảm gì đối với cha mẹ? Vì sao?

Phương pháp giải

Liên hệ nội dung bài thơ => nêu cảm xúc bản thân + lí do (xuất phát từ hình ảnh, tình cảm trong bài).

Lời giải chi tiết

Bài thơ gợi em tình yêu thương, lòng biết ơn và sự trân trọng cha mẹ.

Giải thích:

Vì bài thơ thể hiện tình cảm cha dành cho con rất dịu dàng, thiêng liêng => giúp em nhận ra sự hi sinh, yêu thương thầm lặng của cha mẹ, từ đó thêm yêu và muốn đáp đền.

(Nguồn: https://loigiaihay.com)

Cô giáo Trần Phương:

Bài thơ “Chơi với con" của Mai Văn Phấn là bức tranh cảm xúc chân thực về tình phụ tử, nơi người cha trải nghiệm những khoảnh khắc hạnh phúc tưởng giản đơn mà kỳ diệu bên đứa con thơ. Qua hai khổ thơ đầu và cuối, nhà thơ đã khắc họa tâm trạng người cha với sự xúc động mãnh liệt, từ niềm vui nhẹ nhàng đến những rung cảm sâu sắc làm bừng sáng cả tâm hồn. Ở khổ thơ đầu, người cha hiện lên trong trạng thái lâng lâng, hạnh phúc khi được làm "đôi cánh" nâng đỡ con. Hình ảnh ẩn dụ "bàn tay nhỏ xinh xòe đôi cánh én" gợi sự ngây thơ, trong trẻo của đứa trẻ, đồng thời phản chiếu khát khao thầm kín của người cha: muốn "cất cánh bay" cùng con, thoát khỏi gánh nặng đời thường. Nghệ thuật tương phản giữa "lòng nhẹ tênh" và "chân tay thô dày" càng nhấn mạnh sự chuyển hóa kỳ diệu của tình yêu thương – nó khiến người cha tạm quên đi vất vả, để sống trọn vẹn với phút giây hồn nhiên, tựa như được tái sinh. Đến khổ thơ cuối, cảm xúc ấy trào dâng thành những rung động không thể kìm nén. Hình ảnh "tâm hồn ngút ngàn xanh" và "rễ non tơ luồn qua chân tóc" là ẩn dụ đẹp đẽ về sức sống mới mà đứa con mang lại cho cha. Tiếng cười con trẻ như tiếng "thiên thần ca hát", không chỉ khiến trái tim người cha "bồi hồi bật khóc", mà còn làm anh "run" lên trong cảm giác thiêng liêng, tựa hồ vừa đón nhận một "phép lành". Nhịp thơ ngắt quãng "Trang nghiêm / Cha chịu / Phép lành!" cùng ngôn từ giàu chất tạo hình "ngày biếc", "đêm nhung" đã diễn tả tinh tế sự rung cảm tận sâu thẳm tâm hồn – một thứ hạnh phúc vừa dịu dàng, vừa mãnh liệt.

Bằng nghệ thuật biểu cảm kết hợp tự sự và miêu tả, Mai Văn Phấn đã dựng lên hình ảnh người cha vừa gần gũi vừa lớn lao. Tình phụ tử trong bài thơ không chỉ là sự chở che, mà còn là hành trình người lớn được trở về với phần trong trẻo nhất của chính mình nhờ đứa con bé bỏng. Đó là món quà kỳ diệu khi tiếng cười con trẻ có thể hóa giải mọi nhọc nhằn, và một vòng tay ấm áp đủ khiến trái tim người cha "ngút ngàn xanh" giữa đời thường xô bồ.