Đọc hiểu bài thơ “Mùa hoa mận” của Mai Văn Phấn

(Bài dành cho học sinh THPT)

Cô giáo Lê Thu Trang

Posted on 09/16/2025 by Lê Thu Trang

Đọc văn bản sau và thực hiện các yêu cầu:

MÙA HOA MẬN

– Mai Văn Phấn –

Rừng nụ chờ em bước đến mới nở, điệp trùng hoa trắng lan nhanh.

Anh là cây mận trắng trong mưa xuân se lạnh, càng quay quắt nhớ hoa càng trắng muốt. Mắt nhìn, hơi thở rung rinh. Vầng hoa đang rụng bớt những cánh mỏng.

Mùa hoa lộng lẫy đến nghẹn thở. Em đi đừng e ngại làm đau mặt đất, dù những cánh hoa mong manh sẽ rụng.

Đồi núi úp lên nhau cho hoa nở. Hơi lạnh và gió nhẹ phủ đều. Anh hình dung con ngựa bạch đến bên em hiền từ cúi xuống.

Cứ mùa này đường đất mùa xuân, ta còn yêu nhau hoa còn nở.

(Nguồn: Vừa sinh ra ở đó, NXB Hội nhà văn, 2013)

ĐÁP ÁN

Câu 1. Xác định thể thơ và đối tượng trữ tình trong bài thơ.

– Thể thơ: Tự do

– Đối tượng trữ tình: Hoa mận/mùa hoa mận.

Câu 2. Tìm 2 tính từ miêu tả vẻ đẹp của hoa mận.

2 tính từ miêu tả vẻ đẹp của hoa mận: trắng muốt, mong manh

Câu 3. Em hiểu như thế nào về câu thơ “Mùa hoa lộng lẫy đến nghẹn thở. Em đi đừng e ngại làm đau mặt đất, dù những cánh hoa mong manh sẽ rụng”.

– Mùa hoa lộng lẫy đến nghẹn thở: Ở câu thơ này HS cần căn cứ vào từ ngữ để trình bày cách hiểu: mùa hoa lộng lẫy => hoa rất đẹp, đẹp lộng lẫy => nó khiến cho thiên nhiên, núi rừng của quê hương đẹp hơn sang hơn, quyến rũ hơn. Đến nghẹn thở: tại sao lộng lẫy đến nghẹn thở => Cái đẹp quá lộng lẫy, người ta nhìn thấy bất ngờ, thấy choáng ngợp trước vẻ đẹp đó => Kết hợp hai hình ảnh để nhấn mạnh vẻ đẹp rất đặc biệt, rất quyến rũ của mùa hoa mận => thể hiện thái độ trân trọng, tình yêu thiên nhiên, yêu cái đẹp, yêu quê hương của nhân vật trữ tình.Mua sản phẩm bán chạy nhất.

– Em đi đừng e ngại làm đau mặt đất, dù những cánh hoa mong manh sẽ rụng: Ở câu thơ này ngữ điệu cầu khiến “đừng”, phép nhân hóa “làm đau mặt đất” và mối quan hệ đối lập “dù” để thấy được lời động viên của anh (nhân vật trữ tình dành cho em) => thấy được cái đẹp, thái được thái độ trân trọng.

=> Cánh hoa mong manh sẽ rụng, sẽ phủ kín trên mặt đất, lúc này trên trời, dưới đất, trên cây chỉ có một màu trắng duy nhất, cái chất thơ mộng, trữ tình đã bao trùm, đã phủ kín thiên nhiên Tây Bắc, một vẻ đẹp đến nao lòng. Trước vẻ đẹp đó, ai đành nỡ dẫm lên những cánh hoa mỏng manh, tinh khôi như thế. Vậy mà anh động viên em đừng “e ngại” làm đau mặt đất, làm đau những cánh hoa. Phải chăng em cũng đẹp, cũng nhẹ nhàng, cũng mong manh, cũng đáng yêu như những cánh hoa mận mỏng manh đang rơi rụng. Em sẽ không thể làm đau được mặt đất, làm đau những cánh hoa kia. Bởi em nhẹ nhàng thế, em duyên dáng thế. => Câu thơ thật trìu tượng, thật đẹp: cái đẹp của con người, hòa với cái đẹp của thiên nhiên, của tình anh dành cho em. Chất thơ của thiên nhiên, núi rừng; của tình anh dành cho em đã quyện hòa tạo nên một vẻ đẹp khó cưỡng được.

Câu 4. Nhận xét tình cảm của tác giả dành cho thiên nhiên, quê hương, đất nước.

– Tình cảm của tác giả: Tình yêu thiên nhiên tha thiết, niềm tự hào về vẻ đẹp của quê hương đất nước.

– Tình cảm này xuất phát từ trái tim chân thành của một con người có tình yêu quê hương tha thiết, đắm say.

– Tình cảm đó được thể hiện rất rõ qua từng hình ảnh, từ ngữ giàu chất thơ, chất tạo hình; thể hiện đúng cái hồn của thiên nhiên Tây Bắc.

– Tình cảm đó làm cho bài thơ hay hơn, ý nghĩa hơn; giúp cho người đọc nhận ra được vẻ đẹp thơ mộng, trữ tình của thiên nhiên Tây Bắc, điều này khiến bài thơ chạm đến trái tim của đọc giả yêu thơ.

Câu 5. Phân tích ngắn gọn cấu tứ của bài thơ.

– Mùa hoa mận thể hiện mối quan hệ giữa tình yêu lứa đôi trong vẻ đẹp của thiên nhiên, quê hương, đất nước.

– Cấu tứ của bài thơ được xây dựng theo phép đối xứng, sóng đôi: anh – là hoa mận nhớ em quay quắt hoa càng thêm trắng muốt: Nếu cái rét làm hoa đẹp đến nao lòng; thì nỗi nhớ của anh dành cho em cũng là thước đo cho một tình yêu đẹp; cái đối xứng, sóng đôi còn được thể hiện giữa em – với hoa mận: em và hoa đều đẹp, đều mỏng manh, nhẹ nhàng, trong sáng. Đồi núi úp lên – hoa nở; anh và em cùng yêu nhau, cùng tạo nên những mùa hoa.

=> Qua cấu tứ trùng điệp đó, tác giả không chỉ phác thảo lên bức tranh thiên nhiên thơ mộng, rộng lớn, tinh khôi chỉ bằng vài nét vẽ mà còn thể hiện sâu sắc tình yêu của anh dành cho em, chính tính yêu đó hoa sẽ nở mãi, sẽ góp phần tạo nên những mùa xuân tươi đẹp => tô điểm cho quê hương, đất nước.

– Cấu tứ được tổ chức rất kín, tinh vi, sự kết nối giữa hoa và anh, hoa và em, giữa tình yêu của anh và em với mùa hoa như một sợi chỉ trong suốt.