Ba hạt mướp

Mai Văn Phấn

Căn hộ trên tầng chín mươi ba của tòa tháp “Thiên Đường Xanh” không một hạt bụi. Ở độ cao này, không khí được hệ thống lọc xử lý triệt để trước khi lùa nhẹ qua những khe gió âm trần. Ông Nhẫn ngồi trên chiếc ghế da đồ sộ tích hợp hệ thống cảm biến thông minh. Chẳng cần bấm nút, chiếc ghế tự động ôm lấy thân hình gầy gò của ông, xoa bóp rồi phả hơi ấm lên cơ thể già nua.

Góc phòng, một máy quét lần lượt soi vào mắt rồi ngực ông. Màn hình trên tay ghế hiện lên dòng chữ “Nhịp tim: 64. Huyết áp: 135/85. Ông có điều gì lo lắng không mà huyết áp tăng hơn hôm qua?” Từ tay ghế bên phải đèn đỏ nhấp nháy rồi đẩy ra một khay nhỏ chứa hai viên thuốc con nhộng kèm một cốc nước. Sự chăm sóc chu đáo ấy mang một áp lực vô hình, khiến ông cảm thấy bị cưỡng ép phải đón nhận thứ tiện nghi mà mình chẳng hề mong muốn.

Những bức tường trong căn hộ được phủ lớp sơn nano thông minh, tự làm sạch mọi vết bẩn, khiến bề mặt lúc nào cũng sạch bong, láng bóng. Nắng xuyên qua lớp kính lọc phân tử, loại kính triệt tiêu hoàn toàn tia cực tím. Thứ nắng đã lọc sạch ấy chẳng thể sưởi ấm nổi làn da người già.

Ông Nhẫn đưa đôi bàn tay nhăn nheo, đầy vết đồi mồi lên trước mắt. Ông hít một hơi dài như muốn tìm lại hơi thở tự nhiên. Ông thèm mùi ngai ngái của bãi sông lúc cạn nước, hay mùi nồng nàn của hũ mắm tép bà Nhẫn ủ dưới gầm chạn. Nhưng cảm biến của hệ thống lọc khí quá nhạy. Đúng lúc ông vừa đưa bàn tay lên mũi để cố giữ lấy chút dư vị xa xưa, một luồng khí lạnh từ góc tường lập tức thổi tới, kèm giọng cảnh báo: “Có dấu hiệu nấm mốc và vi khuẩn.”

Ông Nhẫn nheo mắt nhìn những vết chai cứng trên lòng bàn tay, dấu tích của một đời lao động. Hệ thống để mặc những vết chai ấy tồn tại vì không xếp chúng vào bất kỳ loại nguy cơ nào. Chúng giống như tàn tích cố bám lại giữa một thế giới sạch đến ghê người. Ông mỉm cười, một nụ cười hiếm hoi và gần như lạc lõng trên khuôn mặt nhăn nheo như vỏ cây khô.

☆

Chiếc vò gốm màu nâu xỉn, mẻ một miếng ở miệng, nằm lặng lẽ trên chiếc kệ sáng bóng ở góc phòng. Đó là kỷ vật duy nhất ông Nhẫn mang theo từ quê. Vốn là chiếc vò ông dùng để ngâm rượu thuốc, giờ nó đựng một nắm đất lấy từ vườn nhà, nơi bà Nhẫn từng trồng giàn mướp hương phủ kín mái hiên. Để giữ lại phần đất ấy, Quang đã phải đăng ký với ban quản lý tòa tháp dưới dạng mẫu vật nghiên cứu. Nắm đất quê hương phải mang danh nghĩa ấy mới được phép tồn tại ở đây. Và trước khi đi qua các lớp kiểm soát an ninh gắt gao, ông Nhẫn đã lén giấu ba hạt mướp khô dưới đáy chiếc vò ấy.

Ông Nhẫn thường nhìn chiếc vò gốm mỗi khi nhớ quê nhà. Nhìn lớp gốm sần sùi, ông lại thấy bóng dáng mình thời trẻ, cởi trần, mồ hôi chảy ròng ròng tát nước dưới cái nắng tháng Sáu. Trưa ấy, gió bờ sông lồng lộng, mang theo hơi rơm rạ hanh khô, chạm vào da thịt. Ông thấy bà Nhẫn đang tất tả mang cơm ra bờ ruộng, vừa đi vừa cằn nhằn chồng một cách âu yếm vì ông tham công tiếc việc: “Ông nó ơi, nghỉ tay lên ăn cơm thôi, quá ngọ lâu rồi đấy! Nay có bát canh mướp nấu tôm, ông ăn lấy sức rồi hãy làm.” Ký ức hiện về rõ mồn một đến mức ông như nghe thấy cả tiếng lá cau xào xạc, như sờ thấy lớp vỏ mềm của những quả mướp non vừa rụng rốn, và thoảng mùi hoa thiên lý trong một đêm đầu thu đã xa.

Những hương vị ấy giờ chỉ còn trong tâm trí. Ở tầng chín mươi ba này, không có tôm đồng, không có canh mướp. Chỉ có những viên nén giàu năng lượng, đạm cùng các loại vi chất và vitamin được vận chuyển tự động qua đường ống vào những khung giờ cố định, định lượng chính xác theo khẩu phần cần thiết. Nhưng khi tan trong miệng, chúng không đem lại chút cảm giác nào của mùi vị thức ăn.

Ông đứng dậy khỏi ghế, run run bước về phía chiếc vò. Ông muốn chạm tới hơi ấm còn lưu lại trong đất. Nhưng ngay khi ngón tay ông vừa đặt lên miệng vò, hệ thống cảm biến lập tức chiếu tia laser đỏ rực lên mu bàn tay, đồng thời cảnh báo: “Không được tiếp xúc trực tiếp với mẫu vật thí nghiệm.”

Ông Nhẫn rụt tay lại. Giữa bốn bề không gian trắng toát và sạch sẽ, ông thấy mình như con cá sống trong chiếc bể kính khổng lồ. Người ta thay nước, lọc khí, mang đến cho ông một thế giới hoàn hảo, an toàn. Nhưng với ông, đó không phải là sống, chỉ đơn thuần là tồn tại.

☆

Màn hình lớn trên tường sáng lên đột ngột. Khuôn mặt Quang tươi tỉnh hiện ra. Quang không còn là đứa trẻ gầy gò, lấm lem bùn đất năm nào. Giờ đây anh là biểu tượng trên giao diện quản trị tòa tháp.

“Bố ơi, huyết áp của bố sáng nay hơi cao.” Giọng anh lo lắng: “Máy báo chỉ số lo âu của bố đột ngột tăng. Bố lại nhớ quê à?”

Ông Nhẫn gượng cười, nhìn vu vơ vào khoảng không:

“Bị bứng khỏi đất thì cây nào mà chả nhớ gốc.”

“Sao bố lại nói thế! Ở đây là nhất đấy bố ạ.” Quang vội vàng giải thích. “Ở quê giờ môi trường bẩn lắm, hóa chất với vi trùng khắp nơi. Con đưa bố lên đây cũng chỉ muốn bố được sống sạch sẽ, an toàn.”

Ông Nhẫn lặng đi giây lát, rồi khẽ hỏi: “Mày lo cho bố sạch sẽ, an toàn, nhưng quên mất rằng mẹ mày và bố đã sống cả đời nhờ mảnh đất ấy. Mày đưa bố lên đây vì bố, hay vì cái sĩ diện của mày?”

Giọng nói nghẹn ngào cùng câu hỏi đầy trách móc của ông Nhẫn khiến Quang sững lại. Mặt anh hiện rõ vẻ bối rối. Anh hít sâu rồi đáp chậm rãi: “Ngày trước mẹ ốm rồi mất vì môi trường dưới quê độc hại, bệnh viện lại thiếu thốn. Lúc ấy chưa có những tòa nhà hiện đại, vừa sạch sẽ, an toàn lại đầy đủ phương tiện chăm sóc sức khỏe thế này. Giờ có rồi thì con không thể để bố phải sống như thế. Ở đây, bố sẽ không phải chịu cảnh bệnh tật mà không có cách chữa như mẹ ngày trước. Con biết bố nhớ mẹ, nên con đã thiết kế một giải pháp mới. Tối nay, con sẽ cho chạy thử chương trình ‘Ảo ảnh cảm xúc’. Bố sẽ được gặp lại mẹ.”

Ông Nhẫn thẫn thờ, nỗi sợ hãi mơ hồ dâng lên trong lòng. “Ảo ảnh cảm xúc” là cái gì? Chả lẽ nó có thể đưa bà ấy trở lại ư? Cứ cho là nó làm được thì cũng chẳng có gì hay ho. Làm cái trò giả tạo ấy, chẳng hóa ra là động đến người đã khuất hay sao?

☆

Khoảng bảy giờ tối, sau bữa ăn với những viên nén quen thuộc, ông ngồi lặng trên ghế, mắt hướng về màn hình đang phát một chương trình giải trí, trên tay là ly nước màu trà nhưng không hề có vị trà, thứ chất lỏng nhạt nhẽo như chính cảm giác trong ông lúc này. Không gian trong căn hộ bắt đầu thay đổi. Hệ thống đèn trần chuyển sang sắc chiều tà, ánh sáng vàng nhạt trải xuống khiến mọi vật trở nên xa xôi. Trên bức tường phía xa, hình ảnh một ngôi nhà ba gian hiện ra, mái ngói loang những mảng rêu. Ngay dưới chân ghế ông, con đường mòn quen thuộc dần lộ ra, dẫn về phía cánh đồng nơi ông từng đi qua. Trong không khí, những đốm sáng nhỏ li ti tụ lại, xoay tròn rồi dần kết thành hình một con người.

Bà Nhẫn hiện ra, mặc chiếc áo nâu cũ, mái tóc búi vẫn cài chiếc trâm ông vót cho bà bằng cật tre. Bà mỉm cười, nụ cười ông đã quen thuộc trong suốt bốn mươi năm chung sống. Bà bước về phía ông, tự nhiên như ngày nào: “Ông nó ơi, ăn cơm thôi. Có canh cua nấu với hoa thiên lý đấy.”

Ông Nhẫn quỵ xuống. Trái tim ông muốn vỡ tung. “Bà... là bà thật ư?” Ông khàn giọng, nước mắt trào ra qua những rãnh nhăn bên khóe mắt. Ông bò lại gần bà, bàn tay run rẩy đưa ra. Ông muốn chạm vào vạt áo nâu, muốn ngửi thấy mùi trầu vôi quen thuộc của bà. Nhưng ngón tay ông vừa chạm đến bà đã xuyên qua khoảng không, khiến ông hụt hẫng, chới với.

Giọng lập trình tự động phát ra: “Cảm xúc vượt ngưỡng. Kích hoạt chế độ xoa dịu.”

Tức thì, giọng bà Nhẫn cất lên: “Ông sống ở đây thật tốt quá, mọi thứ đều đầy đủ, yên ổn lắm, không như ngày xưa thiếu thốn khó khăn mọi đường. Thằng Quang đưa ông lên đây tôi rất yên tâm. Ông cố gắng giữ sức khỏe nhé.”

Câu nói ấy khiến ông chết lặng. Bà Nhẫn của ông chưa bao giờ nói về cuộc đời mình bằng những lời hoa mỹ ấy. Quang đã lấy những gì còn lại trong ký ức, gọt giũa chúng rồi đặt vào miệng mẹ.

Ông Nhẫn quát lên:

“Quang, đây đâu phải mẹ mày?”

Quang lại hiện lên màn hình, gương mặt lúng túng và khổ sở: 

“Bố, đây là dữ liệu từ ký ức của con và những tấm ảnh cũ còn lưu lại. Con đã chọn những gì đẹp đẽ nhất của mẹ.”

“Làm thế này có khác gì mày giết mẹ lần nữa không?!” Ông Nhẫn nấc lên. “Mày làm sao hiểu hết được tình thương của mẹ mày với bố. Mày biến mẹ mày thành cái gì thế này?”

☆

Đêm đó, ông Nhẫn thức trắng. Ông biết hệ thống chỉ giám sát phần đất được xếp vào diện "mẫu vật thí nghiệm", chứ không cấm chạm vào lớp gốm bên ngoài. Ông chậm rãi đứng lên, khẽ đẩy nghiêng thân vò, tránh chạm vào miệng vò nơi cảm biến từng quét, như thể vô tình làm dịch chuyển nó. Chiếc vò ngả ra như muốn đổ, từ trong lòng nó, một bọc vải nhỏ trượt ra. Ông giơ một tay đỡ lấy chiếc vò, bàn tay kia đón lấy cái bọc, khép chặt nó trong lòng bàn tay. Bên trong lớp vải bọc là ba hạt mướp khô đen.

Ông đứng dậy, bước ra ban công được bọc kín bởi lớp kính cường lực, ngăn cách căn hộ với bầu trời. Ở góc chân tường có một rãnh thoát nước nhỏ, dẫn nước từ hệ thống điều hòa. Ông run rẩy mở bọc vải, cẩn thận lấy ra một hạt mướp, đặt trên lòng bàn tay và ngắm nghía. Ông nghiêng chiếc ly còn chút nước ấm, đổ xuống rãnh thoát nước để tạo độ ẩm, rồi nhẹ nhàng đặt hạt mướp vào đó. “Lạy giời cho nó mọc, để tôi được nhìn lại cây mướp quê nhà...” Ông thầm thì, hơi thở gấp gáp.

Ngay lúc đó, đèn báo động đỏ xoáy vào mắt ông. Một cánh tay cơ khí từ góc tường trượt ra. Vòi thổi cực mạnh bất chợt hất bay hạt mướp bé nhỏ cùng mấy giọt nước xuống cống. Bề mặt rãnh lại khô ráo, láng bóng trong tích tắc.

“Hành vi đưa vật thể lạ vào hệ thống thoát nước. Cư dân bị trừ 50 điểm Tín nhiệm.”

Cùng lúc, ảo ảnh bà Nhẫn lại xuất hiện, lặp lại điệu bộ chải tóc rồi cất giọng đều đều: “Ông nó ơi, những thứ rác rưởi thì phải bỏ đi chứ giữ làm gì.”

Ông lặng lẽ nhìn hai hạt mướp còn lại. Rồi ông tự nhủ, nếu nó không cho gieo hạt, ông sẽ lấy chính cơ thể mình làm nơi ủ mầm. Ông đưa từng hạt mướp lên miệng nuốt chửng, rồi ngửa cổ tợp nốt ngụm nước còn lại trong ly.

“Giờ thì chúng sẽ mọc lên trong bụng ta,” ông thì thầm. “Không ai lấy được nữa.”

☆

Sáng hôm sau, tòa tháp “Thiên Đường Xanh” chấn động vì cảm biến sinh học trong căn hộ ông Nhẫn đồng loạt phát tín hiệu cấp cứu. Quang lao ra từ thang máy siêu tốc, áp thẻ vào cửa phòng. Anh sững sờ thấy bố mình đang nằm co quắp trên sàn nhà.

Trên màn hình hiện lên hình ảnh ổ bụng ông Nhẫn với đốm đỏ đang nhấp nhô. Dòng thông báo chạy tiếp: “Phát hiện vật thể lạ có dấu hiệu sinh học bất thường trong đường tiêu hóa. Thiết bị đã tự động phong tỏa khu vực tổn thương để bao vây mầm bệnh. Quy trình bơm nước diệt khuẩn súc ruột khẩn cấp sẽ kích hoạt trong 2 phút.”

Ông Nhẫn nghiến răng chịu đựng. Cơn đau quặn lên từng đợt, nhưng ông vẫn tin những hạt mướp đang sống. Ông không còn phân biệt được cơn đau ấy đến từ hạt mướp hay từ trái tim đang sắp vỡ.

Quang kêu to: “Bố điên à! Thứ bẩn thỉu đó sẽ giết bố! Hệ thống sắp bơm nước vào súc ruột cưỡng chế bố đấy!”

Ông Nhẫn chồm dậy trong cơn phấn khích, vồ lấy chiếc vò gốm. Dồn toàn lực, ông nện chiếc vò vào hộp điều khiển cảm biến áp suất và bảng mạch duy trì độ kín khí nằm dưới chân tường ban công. Tiếng gốm vỡ loảng xoảng cùng những tiếng nổ lách tách. Mảnh gốm vỡ cứa vào lòng bàn tay ông, nhưng ông không cảm thấy đau. Ông vốc nắm đất quý giá cùng vài giọt nước còn sót lại, ném thẳng vào đống dây nhợ đang rực lửa. Đất và nước bắn vào bảng mạch. Hệ thống chao đảo, rối loạn. Quang lao tới, nhưng hệ thống an ninh phòng cháy tức thì hạ xuống tấm màn polymer trong suốt, khoanh vùng khu vực có nguy cơ cháy nổ do bảng mạch chập điện. Quang gào thét gọi bố, đập tay bất lực vào tấm màn.

“Xung đột hệ thống. Áp suất nội bộ tăng đột biến, đe dọa cấu trúc kín. Kích hoạt quy trình xả áp khẩn cấp!”

Hệ thống điện tử loạn nhịp, những dòng lệnh chồng chéo. Khóa ban công lệch khỏi rãnh, mở một kẽ hở. Ngay lúc đó, tiếng rít vang lên, cơn giông ngoài kia ùa vào căn phòng.

Căn phòng ngập trong hơi ẩm, thoảng mùi bùn đất sau cơn mưa rào. Hệ thống an ninh của tòa tháp gọi đó là ô nhiễm. Với ông Nhẫn, đó là hơi thở tự nhiên sống động. Lồng ngực ông thắt lại. Ông cố rướn người, hít thật sâu thứ mùi hương hoang dại ấy. Giữa tiếng còi báo động và những màn hình xanh đỏ đang chập chờn, Quang chết lặng nhìn bố mình, một thân hình bé nhỏ, cô độc giữa căn phòng hỗn độn.

☆

Tiếng còi báo động nhỏ dần, nhường chỗ cho tiếng gió tràn qua cánh đồng vắng. Ông Nhẫn thấy bà Nhẫn đứng ở bờ mương, miếng trầu nhai dở, nhìn ông hiền hậu: “Ông nó về rồi à? Cơm chín lâu rồi.” Ông mỉm cười, trút hơi thở cuối cùng. Luồng gió vẫn ào qua khe cửa.

Khi đội kỹ thuật đến khôi phục căn hộ, Quang vẫn ngồi bất động, ôm chặt thi thể bố. Hệ thống lọc khí lập tức tăng công suất, quét sạch mọi tạp chất. Robot tiến đến lau vệt máu và hút sạch vụn đất vương vãi. Các ngàm khóa được siết lại.

Hình ảnh bà Nhẫn lại hiện ra mờ ảo, giọng méo mó, đứt quãng: “Ông... nó... đừng buồn... những thứ rác... rưởi... thì phải... bỏ... đi... chứ... giữ... làm... gì.”

Quang nhìn xuống tay mình. Dấu đất đen và máu của bố vẫn còn bám lại. Anh không đưa tay vào máy khử trùng. Lần đầu tiên sau nhiều năm, anh không xóa đi dấu vết ấy.

Hạt mướp bị thổi xuống ống cống đêm hôm trước vẫn mắc lại ở đó. Trong hơi ẩm và chút đất bụi, nó bắt đầu hé vỏ.

Lim Khim Katy — “Tree Spirit"