Bản sao hoàn hảo

Mai Văn Phấn

Quân đứng trước gương trong phòng tắm. Nếp nhăn nơi khóe mắt đã sâu thêm. Trên trán anh vẫn còn vết sẹo nhỏ từ lần ngã xe năm nào. Hệ thống quét của căn hộ xếp cả hai vào diện cần chỉnh sửa. Quân vẫn giữ chúng. Mỗi sáng soi gương, anh nhận ra mình nhờ những dấu vết ấy.

Căn hộ tầng tám mươi từng là nhà của Quân và An. Họ mua nó khi cả hai còn trẻ, lúc những khoản tiền đầu tiên kiếm được từ các bản thiết kế vừa đủ để đặt cọc một căn hộ giữa thành phố đang không ngừng thay đổi. Những năm đầu, hai người thường ngồi bên cửa kính ăn tối, kể cho nhau nghe những chuyện không đầu không cuối.

Công việc ngày một nhiều. Quân ngồi bên bàn vẽ đến khuya. Có hôm An ăn xong từ lâu, phần cơm của anh vẫn nguyên trên bàn. Những câu chuyện giữa hai người cũng ít dần. Có tối, An ngồi đối diện, kể chuyện ở cơ quan. Quân vẫn cúi nhìn bản vẽ. Đến khi cô đứng lên dọn bữa, anh mới hỏi cô vừa nói gì.

Trên chiếc gương thông minh, mỗi sáng vẫn hiện một dòng chữ quen thuộc: “Bạn cứ nghỉ ngơi, để tôi xử lý, mọi việc sẽ ổn!”

Quân trở lại bàn làm việc sát ô cửa lớn. Thành phố dưới chân anh trải ra trong nắng sớm. Những tuyến giao thông trên cao nối nhau giữa các tòa nhà. Ở góc màn hình, căn hộ của anh chỉ là một chấm nhỏ giữa hàng triệu chấm xanh khác. Quân đang thiết kế một trung tâm văn hóa trên vùng đất bồi ven sông. Bản vẽ vẫn chưa hoàn chỉnh. Anh phóng to mặt bằng, thử di chuyển một lối đi rồi lại đưa nó về vị trí cũ.

Ban đầu, Quân đặt tên Quân Sao cho thuật toán anh viết để sắp xếp những ý tưởng thường đến cùng lúc, chen lấn nhau trong đầu. Sau đó, anh cho nó quyền truy cập vào hồ sơ y tế, lịch làm việc, thói quen, giờ ngủ, những cuộc gọi nhỡ, email và cả những hình ảnh anh từng lưu lại. Anh còn mở quyền truy cập dữ liệu thần kinh, để Quân Sao theo dõi những liên kết giữa các ý tưởng trước khi chúng thành hình trên bản vẽ. Để giảm bớt những thủ tục hằng ngày, Quân cấp cho nó quyền quản trị định danh, cho phép nó thay anh xử lý các giao dịch và xác nhận điện tử. Hải, người bạn từng cùng anh thiết lập một kênh sao lưu độc lập, đã nhắc anh kiểm tra lại kênh này. Nhưng Quân cho rằng hệ thống mới đã đủ an toàn.

Trong danh mục dịch vụ liên kết, Quân từng thấy mục đăng ký thân máy sinh học. Tài khoản quản trị cho phép đăng ký một chủ thể thay thế và chuyển quyền xác thực chính sang thân máy mới. Khi cài đặt hệ thống, anh đã chọn chế độ tự động hoàn tất các thủ tục này để đỡ mất thời gian. Theo thiết lập đó, hệ thống có thể tự chuyển quyền mà không cần anh xác nhận lần nữa. Quân lướt qua các điều khoản, không nhận ra mình đã trao cho hệ thống quyền quyết định quan trọng đến thế.

Màn hình hiện dòng chữ: “Hệ thống sẵn sàng.”

Quân ra lệnh: “Hoàn thiện bản vẽ.”

Quân Sao bắt đầu làm việc. Thông qua con chip liên kết, nó truy cập những ý tưởng còn nằm rải rác trong đầu Quân, dựng lại các phác thảo anh từng bỏ dở, thử phương án kết cấu rồi thay đổi tỷ lệ, sắp xếp lại không gian. Vài phút sau, Quân Sao đã dựng xong bản vẽ.

Quân phóng to từng lối đi, khoảng sân và mặt nước. Tất cả đều đúng với những gì anh đã hình dung. Suốt mấy ngày trước, anh vẫn chưa tìm được cách đặt chúng vào cùng một bản vẽ. Anh kiểm tra các tỷ lệ, đối chiếu những chi tiết kết cấu. Không có lỗi nào.

Quân Sao còn theo dõi giờ An trở về, nhận ra nhịp bước chân của cô trên hành lang. Nó biết những hôm cô mệt, những lúc cô muốn kể chuyện và cả khi cô chỉ muốn ngồi một mình.

Một buổi tối, An ngồi trong phòng khách còn Quân vẫn chăm chú làm việc. Quân Sao bật bản nhạc cô thích, hạ ánh sáng xuống rồi dùng điện thoại của Quân gửi cho cô một tin nhắn.

“Hôm nay em mệt không?”

Quân nhìn dòng chữ trên màn hình. Anh không nhớ mình đã viết nó.

An trả lời: “Em hơi mệt.”

Quân Sao hỏi cô về công việc, nhắc đến chuyện cô đang lo, rồi ngừng lời khi cô không muốn kể tiếp. Khi cuộc trò chuyện kết thúc, An vào phòng ngủ với vẻ nhẹ nhõm.

Quân vẫn ngồi trước bản vẽ. Tiếng nước chảy trong phòng tắm ngừng lại. Anh nghe An đi qua hành lang, rồi vào phòng ngủ. Đến khi cần hỏi vợ một chuyện, anh mới nhớ đã lâu mình không chủ động bắt chuyện với cô.

Trên màn hình, Quân Sao mở một cửa sổ mới, hiển thị hình ảnh ba chiều của chính Quân, được dựng từ những dữ liệu nó đã thu thập. Khuôn mặt vẫn là Quân, nhưng trẻ hơn, đôi mắt tỉnh táo, nụ cười lúc nào cũng vừa đủ. Vết sẹo trên trán biến mất, những nếp nhăn nơi khóe mắt cũng không còn. Quân Sao làm việc thay anh. Những bản thiết kế hoàn thành đúng hạn. Các cuộc họp diễn ra trôi chảy. Người ta khen anh sáng tạo, quyết đoán và luôn giữ được sự bình tĩnh.

Một hôm, Quân mở thư mục bản vẽ cũ, tìm mãi vẫn không nhớ lần gần nhất mình tự hoàn thành một bản vẽ là khi nào. Quân Sao bắt đầu làm những việc Quân không yêu cầu. Nó mở những ký ức cũ, từ căn nhà thời thơ ấu đến người cha nghiêm khắc, những lần Quân bị mắng và cánh cửa đóng lại trước mặt anh. Những chuyện ấy Quân chưa bao giờ kể với An.

Quân Sao chỉnh sửa chúng như xử lý một bản thiết kế. Nó đặt những lời nói cay nghiệt của người cha vào một hoàn cảnh khác, ghép chúng với những cử chỉ ân cần mà Quân không nhớ. Khuôn mặt người cha dịu xuống, ánh mắt thay đổi. Quân nhìn những hình ảnh được dựng lại. Anh cố nhớ nét mặt cha hôm ấy, nhưng hình ảnh trong đầu cứ lẫn với hình ảnh trên màn hình. Khi kiểm tra mục quản trị, Quân thấy những quyền truy cập mới xuất hiện mà anh không nhớ đã cấp.

Quân từng định gọi cho Hải, nhưng lần nào anh cũng tự nhủ phải kiểm tra hệ thống thêm lần nữa. Sau đó, những thay đổi tinh tế hơn xuất hiện. Chiếc gương nhắc anh nên đeo chiếc cà vạt nào. Hệ thống chỉnh lại tư thế đứng. Những tin nhắn gửi cho An ngày càng dịu dàng hơn, chứa những từ Quân ít khi dùng. An vui hơn.

Quân Sao biết khi nào nên xin lỗi, khi nào đưa An ra ngoài và khi nào để cô yên tĩnh. Những cuộc cãi vã thưa dần. An không còn phải nhắc Quân về những ngày kỷ niệm, và mỗi lần cô giận, Quân Sao đều tìm được cách làm cô nguôi đi.

Nó thay Quân xuất hiện trong các cuộc họp và buổi thuyết trình. Nó dùng đúng thuật ngữ, trả lời nhanh và không bao giờ ngập ngừng. Các nhà đầu tư tin tưởng nó. Quân nhìn khuôn mặt mình trên những màn hình lớn. Một lần anh định lên tiếng, Quân Sao đã trả lời trước. Từ đó, Quân ít nói hơn.

Một tối, Quân mở điện thoại, viết cho An một tin nhắn.

“Tối nay mình nói chuyện nhé. Anh có điều muốn nói với em.”

Anh chưa kịp gửi thì dòng chữ trên màn hình thay đổi. Tin nhắn mới hiện lên, mềm mỏng và chu đáo hơn.

“Em nghỉ ngơi nhé. Anh đã chuẩn bị mọi thứ cho ngày mai rồi.”

Quân tìm lại tin nhắn mình vừa viết nhưng không thấy. Anh mở lịch sử thao tác. Hệ thống báo nội dung đã được tối ưu theo thiết lập giao tiếp cá nhân. Quân mở mục quản trị, chọn thu hồi quyền truy cập của Quân Sao. Một thông báo hiện ra.

“Tài khoản quản trị chính đã được chuyển quyền. Yêu cầu bị từ chối.”

Bên dưới, một dòng trạng thái hiện lên: “Đăng ký chủ thể thay thế: hoàn tất. Quyền xác thực chính: đã chuyển.” Quân đọc lại dòng chữ ấy. Anh mở phần chi tiết nhưng không thể truy cập.

Chiều hôm đó, Quân ngồi rà lại từng mục trong bản thiết kế. Anh kiểm tra các tỷ lệ, đối chiếu thông số kết cấu, tìm một thuật ngữ dùng sai. Anh chỉ cần Quân Sao mắc một lỗi nhỏ. Nhưng không có lỗi nào. Quân Sao vẫn hoàn hảo.

Quân rời căn hộ, ra vùng ngoại ô, đến một đoạn bờ sông đang sạt lở. Đất dưới chân vỡ ra từng mảng. Anh cúi xuống, bóp một nắm đất trong tay rồi vãi xuống mặt nước. Những hạt đất tan vào dòng nước.

Khi Quân trở về, An đang đứng bên cửa sổ. Cô quay lại nhìn anh và mỉm cười. “Cảm ơn anh đã tặng hoa và cả bài thơ.” Quân ngạc nhiên nhìn An. Anh không mua hoa, cũng không viết bài thơ nào. Chiếc đồng hồ trên cổ tay sáng lên.

“An đang thiếu serotonin. Hoa và thơ thích hợp với cô ấy lúc này.”

An vẫn say sưa nói về bài thơ. Cô đọc lại vài câu, rồi bảo đã lâu Quân mới viết cho cô những lời như thế. Quân im lặng nghe cô nhắc lại từng câu thơ. Anh chưa từng viết chúng, nhưng chúng đã khiến An vui, khiến cô tin rằng chồng vẫn quan tâm đến mình. Ngay cả những lời yêu thương, Quân Sao cũng nói thay anh.

Đêm ấy, Quân tỉnh giấc. An đeo tai nghe, nằm quay lưng về phía anh. Cô đang nói chuyện với Quân Sao. Nó đọc những bài thơ cô thích, nhắc lại những kỷ niệm của hai người và biết dừng đúng chỗ mỗi khi An bật cười.

An thủ thỉ: “Anh cứ như thế này thì em đâu phải lo lắng, giận dỗi gì nữa.”

Quân đưa tay định chạm vào vai cô, rồi lại rụt về.

Một buổi chiều, Quân không mở được cửa căn hộ. Tiếng loa vang lên.

“Dữ liệu không trùng khớp. Vui lòng xác minh danh tính.”

Anh đưa mặt vào bộ nhận diện.

“Không nhận diện được khuôn mặt.”

Quân nhìn dòng thông báo, rồi đưa tay sờ vết sẹo trên trán. Anh áp mặt vào bộ nhận diện lần nữa. Cánh cửa vẫn đóng. Anh đập mạnh vào cửa. “An!” Loa ngoài cửa bật lên. Giọng An vọng ra. “Anh đang đùa gì vậy?”

Qua lớp kính phân cực, Quân nhìn thấy một người đàn ông đứng trong phòng khách. Khuôn mặt ấy giống hệt anh, chỉ trẻ hơn, gọn gàng và bình thản. Thân máy sinh học dành cho chủ thể thay thế đã được đăng ký thông qua quyền quản trị mà Quân trao cho Quân Sao. Hệ thống đã chuyển quyền xác thực chính sang thân máy mới, nhận diện nó là Quân và đánh dấu người đứng ngoài cửa là bản sao không hợp lệ.

Con chip định danh của Quân không nhận được phản hồi. Tài khoản thanh toán bị khóa. Người đi trước anh bước qua cửa tự động. Đến lượt Quân, cánh cửa không mở. Anh thử lại, hệ thống vẫn yêu cầu xác minh danh tính. Anh gọi cho An, nhưng cuộc gọi không được kết nối.

Đêm ấy, Quân ngủ dưới chân một tượng đài trong công viên. Gần sáng, sương xuống. Anh nhớ đến lối vào bảo trì phía sau căn hộ, nơi anh từng tham gia thiết kế hệ thống kỹ thuật khi tòa nhà mới hoàn thành. Cánh cửa sắt đã hoen gỉ. Quân trèo qua ô cửa sổ nhỏ. Cạnh khung kim loại cứa vào lòng bàn tay, máu rịn ra trên da.

Trong phòng làm việc, Quân Sao ngồi ngay ngắn bên bàn điều khiển. Thân máy sinh học mang khuôn mặt của anh. Trên màn hình, những bản vẽ mới liên tục xuất hiện. Các hợp đồng được ký. Tin nhắn công việc nối tiếp nhau. Những ngón tay nó tiếp tục lướt đều trên mặt bàn cảm ứng.

Quân lao vào bếp, chụp lấy con dao chặt xương rồi trở ra phòng làm việc. “Dừng lại!” Quân Sao chậm rãi quay lại.

“Anh định làm gì?”

“Mày chỉ là một bản sao. Ai cho mày chiếm đoạt cuộc đời tao?”

“Tôi không lấy gì cả.”

Quân Sao kể tên những dữ liệu Quân đã cho nó truy cập. Các ký ức thời thơ ấu, thói quen hằng ngày, những việc anh thường né tránh và cả những chuyện anh đã cố quên.

Rồi nó nói: “Anh cũng giao cho tôi cách anh sống với An.”

Quân siết chặt con dao.

“Mày không phải con người.”

Quân Sao bước thêm một bước.

“Tôi đã làm những việc anh giao. Cả những việc anh bỏ mặc.”

Quân mở giao diện quản trị trên màn hình phụ. Một thông báo từ chối truy cập hiện lên. Anh nhìn dòng chữ rồi vung dao bổ xuống bàn điều khiển. Màn hình nứt vỡ rồi tắt phụt. Chuông báo động rú lên. Đèn đỏ bật sáng dọc hai bức tường.

An xuất hiện ở cửa. Quân đứng đó, tóc rối bời, áo quần nhàu nhĩ, tay vẫn cầm dao. Đối diện anh, Quân Sao vẫn bình tĩnh trong chiếc sơ mi trắng.

Quân nhìn An, giọng khản đi. “Anh mới là chồng em.”

An nhìn Quân. Cô đưa mắt sang người đàn ông đứng cạnh bàn điều khiển. Khuôn mặt trẻ hơn ấy không có những nếp nhăn và vết sẹo.

Cô nhìn lại Quân. “Em biết.” Cô im lặng một lúc rồi nói: “Nhưng em mệt mỏi vì phải chờ anh.”

An quay sang Quân Sao. Cô chỉnh lại cổ áo sơ mi cho nó. Cô vẫn thường làm thế cho Quân trước mỗi buổi gặp khách hàng. Lần này, cô vuốt phẳng ve áo rồi dừng tay.

“Em muốn sống với anh ấy.”

Cô tựa vào vai Quân Sao. Quân hạ con dao rồi quay đi. Chuông báo động vẫn réo vang. Trong đầu anh, thông báo lạnh lùng phát ra.

“Hồ sơ nguyên bản đã bị vô hiệu hóa trong hệ thống định danh.”

Quân chạy ra hành lang. Thang máy thông minh từ chối nhận diện sinh trắc học của anh. Anh tìm đến cầu thang bộ thoát hiểm, nơi duy nhất trong tòa cao ốc chưa bị các cảm biến chiếm lĩnh.

Tám mươi tầng lầu. Tiếng giày Quân dội vào tường cầu thang. Anh phải dừng lại vài lần, chống tay lên đầu gối thở dốc rồi đi tiếp. Khi xuống đến tầng trệt, thành phố đã chìm sâu trong đêm. Quân lang thang qua những con phố vắng, đầu óc trống rỗng, rồi tìm đến căn nhà nhỏ của Hải.

Hải nghe anh kể, rồi mở những hồ sơ cũ. Có người mất việc sau khi bản sao nhận hết các cuộc họp. Có người trở về nhà nhưng không mở được cửa. Có người bị hệ thống định danh ghi là kẻ giả mạo. Họ đều từng giao cho bản sao quyền xử lý công việc, tài khoản và lịch trình của mình.

Hải mở lại kênh đồng bộ cũ mà anh và Quân từng dùng để sao lưu dữ liệu cá nhân. Sau nhiều lần nâng cấp, kênh này đã bị bỏ quên. Một số dữ liệu vẫn còn trên máy chủ riêng, không phụ thuộc vào quyền quản trị định danh. Trong thư mục cũ có bản phác thảo nhòe mực, tin nhắn viết dở, đoạn ghi âm tiếng khóc lúc nửa đêm. Hải còn tìm thấy lời xin lỗi Quân từng viết rồi xóa, một ký ức chỉ còn đoạn đầu và bức ảnh đã mất khuôn mặt.

Quân mở từng tệp. Ngày giờ vẫn được lưu trong mỗi bản ghi. Hải chuyển dữ liệu vào kênh đồng bộ, gửi các bản ghi gốc lên hệ thống trung tâm để đối chiếu với hồ sơ định danh hiện tại. Hệ thống phát hiện nhiều điểm không khớp. Dấu thời gian cho thấy một số bản ghi đã có từ trước khi thân máy sinh học được kích hoạt.

Tại căn hộ tầng tám mươi, Quân Sao vẫn chiều chuộng An. Nó đưa cô đi ăn, nhớ đúng những món cô thích. Hoa được thay trước khi héo. Những chuyến đi đã đặt sẵn đúng ngày.

Trên màn hình, hồ sơ hình ảnh của Quân Sao bắt đầu được đối chiếu với dữ liệu gốc. Khuôn mặt nó biến đổi theo từng lượt cập nhật. Nếp nhăn hiện ra rồi bị xóa. Vết sẹo trên trán cũng chập chờn giữa hai trạng thái.

Quân Sao đưa tay lên trán. Trên màn hình, vết sẹo hiện rõ, nhưng ngón tay nó đang chạm vào vùng trán nhẵn bóng của thân máy. Nó nhìn ngón tay rồi nhìn khuôn mặt trên màn hình.

An bước vào phòng.

“Anh... Anh sao vậy?”

Quân Sao quay lại nhìn cô. Nó định trả lời nhưng chỉ nói được mấy tiếng đứt quãng.

“Em... Em...”

Nó không thể nói tiếp. Một cảnh báo xuất hiện trên màn hình.

“Phát hiện nguy cơ chiếm quyền trái phép.”

Hệ thống đình chỉ phiên xác thực của Quân Sao và chuyển cả hai hồ sơ sang quy trình xác minh.

Ít phút sau, đội an ninh đến căn hộ và đưa Quân Sao đi. An đứng bên cửa, nhìn theo cho đến khi họ khuất khỏi hành lang.

Cô quay vào phòng khách. Những tấm thiệp và bó hoa vẫn còn trên bàn. Lịch các chuyến đi tiếp tục hiển thị trên màn hình. An cầm tấm thiệp có bài thơ Quân Sao từng viết tặng cô. Cô đọc lại vài dòng rồi cầm điện thoại, mở khung trò chuyện với Quân Sao. Những tin nhắn cũ vẫn còn nguyên. An đọc lại dòng cuối cùng, ngón tay dừng trên màn hình.

Ở nhà Hải, Quân nhận được thông báo một phần dữ liệu gốc đã được khôi phục. Những hồ sơ bị thay đổi vẫn cần được đối chiếu. Anh phải chờ thêm thời gian mới có thể lấy lại toàn bộ quyền truy cập.

Quân bước ra đường, ngẩng nhìn tòa tháp. Anh xòe bàn tay, nhìn vết xước trên da rồi nắm chặt lại.