Vệt son trên bức tường

Mai Văn Phấn

Phòng tĩnh tâm nằm cuối khu vườn sau Dòng Mến Thánh Giá, tách khỏi dãy nhà chính bằng lối đi nhỏ phủ rêu và hai hàng trúc. Đó là căn phòng dành cho nữ tu đau bệnh hoặc cần tĩnh tâm. Tường dày, cửa gỗ, chỉ một ô cửa sổ cao. Bên trong có chiếc giường đơn, bộ bàn ghế gỗ và Cây Thánh Giá treo trên tường. Sơ bề trên Têrêsa dẫn Hạnh vào. Trước khi khép cửa, bà chậm rãi: “Nếu em thực lòng muốn ở lại, hãy để Chúa nghe tiếng trả lời của em.”

Ngày đầu trôi chậm chạp. Hạnh từ giường đi ra cửa, rồi quay lại. Tiếng gió lùa qua ô cửa cao càng làm căn phòng thêm trống vắng. Chiều xuống, cha giải tội già đến. Ông ngồi sau tấm màn gỗ trong tòa giải tội. Sau lời kinh mở đầu nhân danh Chúa Ba Ngôi, ông bảo cô xưng tội. Hạnh ngượng ngùng giây lát, rồi thưa mình có những ý nghĩ bất xứng với đời sống dòng. Cha nói cô xét mình và xưng tội gì khác nữa không. Hạnh đáp không, chỉ những xao động trong lòng. Ông nhắc cô đọc kinh ăn năn tội. Khi cô đọc xong, cha ban ơn tha tội và nói hãy trung tín với ơn gọi, và siêng năng cầu nguyện khi yếu đuối.

 Đêm xuống sâu. Gió lay cánh cửa từng hồi. Trên tường, bóng Cây Thánh Giá chao lắc theo ánh đèn ngoài sân hắt vào. Đêm sau, trời nổi giông. Mưa quất mạnh vào ô cửa sổ. Trong lúc chập chờn, Hạnh mơ thấy cha mình trở về sau trận bão năm xưa, người ướt sũng, vướng rong rêu, đứng nhìn cô hồi lâu rồi hỏi: “Con còn trốn ai mãi thế?” Hạnh giật mình tỉnh dậy, mồ hôi ướt áo. Ngoài kia chuông nhà nguyện điểm hai giờ sáng. Cô ngồi dậy, nhớ lại ngày xin đi tu, cô yêu Chúa thật lòng, và cũng tìm một chốn bình yên để giữ mình. Ngày khấn dòng, cô không khóc, chỉ thấy lần đầu tiên đời mình ngủ yên qua đêm.

Một sáng, Sơ Têrêsa vào thăm Hạnh với túi hoa quả. Đặt tay lên trán cô, bà thoáng lo khi thấy cô xanh xao. Nhìn đôi bàn tay nhăn nheo ấy, Hạnh chợt nhận ra đó cũng từng là đôi tay của một phụ nữ trẻ, rồi khẽ hỏi ngày trước Sơ bề trên có bao giờ rơi vào hoàn cảnh như mình không. Sơ Têrêsa lặng lẽ nhìn ra ô cửa có vệt nắng mỏng, chậm rãi: “Ai cũng có những đoạn đường phải tự mình bước qua.” Bà quay lại nhìn Hạnh, giọng trầm xuống: “Có những lúc yếu lòng, nhưng chính khi ấy, mình lại gần Chúa hơn.” Hạnh gặng hỏi vì sao Bề trên vẫn nghiêm khắc với mình như vậy. Bà nắm chặt tay Hạnh, giọng chậm lại: “Chị sợ em đi xa hơn, không kịp quay lại.”

Lúc đó, một Sơ trẻ gõ cửa báo tin con gái anh Đức Minh vừa trở nặng, đã chuyển cấp cứu. Hạnh bủn rủn, xin được đi thăm. Sơ Têrêsa lặng đi, nhìn Hạnh hồi lâu. “Chị biết em đang lo.” Hạnh đến gần Sơ bề trên: “Cho em đi thăm cháu chị nhé!” Bà khẽ lắc đầu. “Nếu em đi lúc này, chị e rằng em không còn giữ được mình nữa.” Hạnh cắn chặt môi. Sơ Têrêsa trầm xuống: “Chính vì thương em nên chị không yên tâm để em đi.” Hạnh đứng yên, rồi buông tay. Ra đến cửa, Sơ Têrêsa quay lại đặt thỏi son lên bàn.

Đêm ấy, Hạnh không ngủ. Cây Thánh Giá chập chờn trong bóng tối. Ánh mắt cô dừng lại ở thỏi son trên bàn. Nó nằm đó, như chờ đợi. Cô cầm lên, lớp vỏ kim loại lạnh buốt thấm vào đầu ngón tay. Trong cơn mê loạn, cô vặn son, rồi quệt mạnh lên bức tường dưới chân Cây Thánh Giá. Màu đỏ bỗng rực lên. Hạnh lùi lại, thở gấp, tay run rẩy...

***

Mười ba năm trước. Sơ Maria Hạnh đi dọc hành lang, ôm chồng khăn vừa lấy từ máy giặt. Gió lùa qua ô cửa hé, vạt áo xám áp vào người, cô dừng lại một thoáng rồi đi tiếp. Trong tu viện, mọi thứ đều ngăn nắp, đúng giờ. Nhịp sống lặp lại, đều đặn.

Hạnh không phải người vùng này. Cha cô là ngư phủ, mất trong một trận bão. Mẹ cô bệnh tim rồi suy kiệt. Từ nhỏ ít nói, năm mười sáu tuổi cô rời quê vào dòng. Người ta từng nhớ một cô gái vùng biển Khánh Hòa với khuôn mặt trái xoan và chiếc răng khểnh, nhưng chính dấu nhỏ ấy, về sau cô muốn buông bỏ. Hai tháng sau khi vào dòng, Hạnh nhổ bỏ chiếc răng khểnh. Trước hết vì chọn đời dâng hiến, sau là lý do thầm kín, cô muốn đoạn tuyệt với một mối tình học trò. Từ đó, Hạnh sống đời thánh hiến trong trẻo, kín đáo, mọi thứ vừa đủ để không làm xao động ơn gọi đã chọn.

Thời gian trôi đi, Hạnh phụ trách lớp mầm non của dòng. Trẻ con yêu Hạnh vì cô vừa là mẹ vừa là bạn của chúng. Cô kể chuyện hay, vẽ chim cá nhanh như ảo thuật. Điều không ai biết, mỗi đêm, sau giờ xét mình, Hạnh mở ngăn tủ cuối giường, lấy ra chiếc hộp gỗ đựng mấy tờ giấy và mẩu bút chì gọt sẵn. Cô vẽ dưới ánh đèn pin bọc trong chiếc khăn. Khi là gương mặt đàn ông, khi cánh đồng trống trải, khi một bàn tay chới với giữa dòng nước. Vẽ xong, cô đốt và dụi bụi tro dưới chân. Cô sợ có người nhìn thấy một cánh cửa trong lòng mình chưa khóa.

Mùa hè năm ấy, Sơ bề trên Têrêsa mời một họa sĩ giáo dân tên Đức Minh về vẽ lại những bức tường trong khu trường mầm non của dòng, nơi lớp sơn cũ đã bong tróc. Bà nói đó là việc sửa sang cần thiết, nhưng vẫn chần chừ khi xem những bức tranh khó gọi tên của Đức Minh trên mạng, và không quên hỏi kỹ về con người anh.

Buổi chiều đầu tiên Đức Minh đến, Hạnh đang lau bảng, nhìn qua cửa sổ thấy anh dựng xe dưới gốc cây sứ, xách theo túi màu và chiếc thang gấp. Anh đứng khá lâu, không vào ngay, nhìn lũ trẻ đùa vui dắt tay nhau vào lớp, rồi mới quay sang bức tường loang lổ phía sau, mắt dừng ở những mảng đã mất hẳn hình họa, lâu sau mới bắt đầu công việc. Anh làm việc chậm, có hôm đến sớm, hôm gần trưa mới xuất hiện, không theo giờ giấc cố định. Lũ trẻ tò mò đứng xem, thỉnh thoảng anh vẽ phác một con chim chỉ bằng vài nét, hoặc biến một vết nứt thành cành cây. Bọn trẻ thích thú, còn Hạnh đứng ở cửa lớp, vừa trông trẻ vừa nhìn cách anh pha màu, đưa cọ chậm rãi lên từng mảng tường.

Cuối buổi, khi lũ trẻ đã về hết, Đức Minh còn đứng lại trước bức tường, sửa vài chi tiết rất nhỏ mà người khác có thể không nhận ra. Hạnh thu dọn lớp, đi ngang qua, thấy mùi sơn pha dầu thông thoảng nhẹ. Anh đứng cách cô vài bước, không nói gì. Ra đến sân, anh dựng lại chiếc ghế nhựa bị đổ, rồi mới rời đi.

Từ hôm đó, Đức Minh bắt đầu xuất hiện trong trí óc Hạnh. Khi xếp chén bát, cô nhớ bàn tay anh cầm cọ. Khi đọc Thánh vịnh, cô lẫn một câu vì nghe văng vẳng giọng nói: “Màu trắng không phải một màu.” Khi dỗ trẻ ngủ, cô nhìn hàng mi chúng và nghĩ đến cách anh sẽ vẽ. Điều khiến cô sợ không phải là nhớ một người đàn ông, mà cảm giác điều gì đó trong mình đang thức dậy. Cô nghe rõ tiếng mưa hơn, ngửi mùi hoa như đậm đà hơn. Có đêm cô thức giấc, tim đập nhanh như vừa chạy trốn ai đó.

Tuần sau, một cơn mưa lớn đổ xuống cuối buổi chiều. Trẻ con được đón gần hết, chỉ còn ba đứa ở lại. Gió quất nước vào hành lang. Hạnh đang đóng cửa sổ thì cánh cửa bật tung. Đức Minh đứng ngay sau lưng, người ướt đẫm. “Sơ tránh ra,” anh nói rồi ghì cửa lại. Khung cửa kẹt cứng, anh phải ép cả người vào. Hạnh đưa tay phụ. Trong khoảnh khắc hỗn loạn của gió và nước, tay hai người chạm nhau trên then cửa. Cả hai cùng rút lại.

Tối ấy, Hạnh nhận điện thoại của Đức Minh. “Tôi để quên hộp màu.” “Dạ, mai lấy cũng được ạ.” Anh im lặng vài giây rồi hỏi: “Sơ ổn không?” “Dạ ổn.” Đã lâu không ai hỏi cô như vậy. Đức Minh khẽ cười. “Nghe giống cách Sơ trả lời học trò.” Anh dừng lại. “Nhà tôi trước kia cũng có người nói thế đấy.” Lúc sau, anh nói chậm: “Sơ không biết nói dối rồi.”

Hạnh lại mở hộp gỗ. Lần này, cô không vẽ cánh đồng hay đôi tay trong nước, mà một người đàn ông đứng dưới mưa, không rõ khuôn mặt, chỉ có đôi mắt. Vẽ xong, cô lặng lẽ giấu bức tranh dưới nệm.

***

Hạnh dần như sống hai cuộc đời. Ban ngày, cô vẫn điềm đạm, bước chân nhẹ nhàng, ánh mắt biết dừng đúng lúc. Đêm xuống, một con người khác thức dậy. Người đó ngồi trên mép giường, mở chiếc điện thoại giấu trong ruột gối, nhìn màn hình như nhìn vào miệng giếng chờ một tín hiệu.

Tin nhắn của Đức Minh đến không đều, lúc chỉ một chữ, lúc là tấm hình ly cà phê cappuccino có trái tim trên lớp bọt. Có hôm chỉ một câu cũng đủ làm Hạnh trằn trọc: “Cả ngày nay tôi nghĩ về Sơ.” Đêm khác: “Tôi từng có vợ. Cô ấy đi khi con bé mới hai tuổi.” Mỗi lần nhận tin, Hạnh thường để rất lâu mới trả lời, có khi đọc xong đặt điện thoại xuống rồi lại cầm lên, gõ vài chữ rồi xóa, rồi lại gõ. “Anh đừng nhắn nữa.” “Vậy sao em vẫn đợi?” “Em không đợi.” Đức Minh lặng đi hồi lâu mới nói: “Em không giỏi giấu đâu.” Có những đêm, Hạnh cầm điện thoại đến tê cả tay, nhìn ba chấm hiện lên rồi tắt, như có người đứng ngoài cửa, muốn gõ mà không dám.

Sơ Têrêsa bắt đầu để ý. Bà thấy Hạnh đỏ mắt trong giờ chầu Thánh Thể, đôi lúc lơ đãng quên nêm canh. Có lần, khi Đức Minh đứng trên thang vẽ nốt mảng tường cuối sân, Hạnh đứng ở cửa lớp nhìn ra rất lâu. Một tối sau bữa ăn, bà kéo ghế cho Hạnh ngồi xuống, giọng ân cần: “Dạo này em ngủ ngon không?” Hạnh khẽ đáp: “Dạ, chắc tại trời nóng nên em khó ngủ.” Bà nhìn Hạnh rồi chậm rãi: “Có gì làm em nặng lòng phải không? Đừng giữ một mình nhé!” Hạnh chỉ khẽ “dạ”. Sơ Têrêsa không hỏi thêm. Ánh mắt bà dịu lại, nhưng âm ỉ một nỗi lo. Bà đã nhận ra cơn gió lạ, mà chưa biết phải che chở cho cô thế nào.

Đêm ấy, lần đầu Hạnh không trả lời tin nhắn. Cô quỳ trên nền gạch đọc kinh sám hối, đến câu “xin chớ để chúng con sa chước cám dỗ”, màn hình sáng lên: “Anh đứng ngoài cổng.” Hạnh thoáng rùng mình. Cô hé rèm. Dưới tán cây sứ, Đức Minh đứng đó, nhìn cánh cổng sắt khóa kín. “Anh đi ngay đi.” “Chỉ muốn nhìn nơi em ở.” “Anh đi đi.” “Em đang sợ ai?” Hạnh gõ rồi xóa nhiều lần: “Sợ em.” Một chiếc xe vụt qua, ánh đèn quét lên gương mặt Đức Minh. Rồi anh quay đi. Hạnh bấu chặt song cửa.

Sáng hôm sau, Hạnh đang cho trẻ tô màu thì một bé reo lên: “Sơ ơi, chú họa sĩ đến kìa!” Cả lớp xôn xao. Hạnh quay lại, thấy Đức Minh đứng ngoài. Đúng lúc ấy, Sơ Têrêsa từ hành lang đi xuống. Bà dừng lại, nhìn Đức Minh rồi nhìn Hạnh. Ánh mắt bà lặng lẽ mà thẳm sâu như đã hiểu mọi điều. Đức Minh cất tiếng: “Thưa Sơ, con đem trả lớp ít tượng mẫu.” Sơ Têrêsa gật đầu cảm ơn rồi bảo Hạnh mang vào lớp. Đức Minh cúi đầu rồi quay đi. Khi lên xe, anh nhìn sang Hạnh. Cái nhìn ấy làm cô như chao đi, mất hết trọng lượng.

***

Đức Minh không nhắn tin đã ba ngày, nhưng Hạnh vẫn thấy như có nhịp rung trong túi áo. Đêm nằm nghe gió đập cành sứ vào mái tôn, cô ngỡ tiếng xe dừng trước cổng. Trong giờ kinh, vừa khép mắt đã thấy khuôn mặt anh hiện ra mờ ảo. Hạnh bắt đầu sợ khoảng trống, sợ im lặng. Đêm sau, chiếc điện thoại giấu trong ruột gối sáng lên. “Con gái anh nhập viện.” Hạnh bật dậy. “Bệnh gì anh?” “Viêm phổi cấp em ạ.” Rồi tiếp: “Anh không biết nhắn cho ai ngoài em.” Hạnh gửi vội biểu tượng trái tim và khuôn mặt khóc.

Từ bé, Hạnh quen chăm người ốm. Bản năng ấy trỗi dậy đúng nơi nguy hiểm nhất. “Anh ở đó với con. Đừng đi đâu.” Đức Minh trả lời ngay: “Em nói thêm câu nữa đi!” “Câu gì?” “Bất cứ câu gì.” Hạnh nhìn màn hình mờ nước mắt rồi gõ: “Anh đừng sợ.” Cô giữ chặt điện thoại, như thể chỉ cần buông ra sẽ mất nó.

Hạnh mở ngăn kéo, lấy thỏi son đã mua từ lâu mà chưa dám dùng. Không hiểu vì sao, cô vặn lên, tô chậm lên môi rồi bật khóc. Hạnh lấy tay quệt mạnh, son lem ra má, ra cằm. Đúng lúc ấy có tiếng gõ cửa. Hạnh bàng hoàng. Thỏi son rơi xuống nền gạch, lăn vào chân tường. Cô cuống cuồng lau mặt, càng lau càng nhòe nhoẹt. Tiếng gõ mạnh hơn. Hạnh run tay chạm vào then cửa.

Sơ bề trên bước vào, mang theo mùi dầu gió. Bà dừng lại, nhìn khuôn mặt lem nhem của Hạnh, rồi nhìn chiếc gương còn vệt tay lau vội. Ánh mắt bà chùng xuống. Bà cúi nhặt thỏi son đã bật nắp, khẽ đóng lại, rồi ngập ngừng: “Em có ổn không?” Hạnh lúng túng, không biết trả lời thế nào. Sơ Têrêsa kéo ghế ngồi xuống. Hạnh quay sang, nước mắt rơi xuống, ngập ngừng: “Em… em…” Sơ Têrêsa đặt tay lên tay Hạnh, nói chậm: “Ngày mai em vào phòng tĩnh tâm mấy ngày, cho lòng lắng lại nhé.” Nói xong, bà đứng dậy, khép cửa lại.

Suốt đêm ấy, Hạnh ngồi lặng trên giường. Gần sáng, điện thoại sáng lên. “Con bé đang trong phòng cấp cứu em ạ!” Hạnh đọc xong, tắt màn hình, đặt xuống rồi lại cầm lên. Cô thở mạnh, nhưng lồng ngực vẫn không nhẹ đi. Cô biết mình không thể ngồi thêm nữa. Ngoài kia, chuông bắt đầu ngân, chậm và nặng. Hạnh đứng bật dậy. Ý nghĩ thoáng qua rồi bám chặt lấy cô. Cô mở cửa, bước nhanh qua hành lang, gần như chạy về phía cổng. Cánh cổng vừa mở, cô lao ra ngoài, không ngoảnh lại, đi thẳng vào màn đêm u tối. Sơ Têrêsa đã nhìn thấy. Bà không gọi, chỉ đứng lặng một thoáng rồi quay vào. Ít phút sau, xe nhà dòng cũng rời sân, theo con đường Hạnh vừa chạy qua.

***

Hạnh nhận ra chiếc áo của Đức Minh trước khi nhìn thấy anh. Một y tá quay lại, hỏi nhanh vài câu rồi chỉ về phía phòng cấp cứu. “Tai nạn giao thông. Đưa vào lúc gần sáng.” Hạnh đứng sững. Ít phút sau, Sơ Têrêsa cũng đến. Bà lặng lẽ đứng bên Hạnh. Lúc trời vừa rạng, bác sĩ bước ra. “Tạm qua cơn nguy kịch. Nhưng chưa nói trước được gì. Hai mươi bốn giờ tới rất quan trọng.” Ngoài sân, trời đang nhạt dần, mưa đã tạnh. Dưới mái hiên, Sơ Têrêsa khẽ đặt bàn tay ấm áp lên đôi vai đang run rẩy của Hạnh. Cô đan chặt hai tay vào nhau, nước mắt tuôn trào. Bà siết nhẹ, mắt nhìn về khoảng sáng đang lên sau hàng cây trước sân.

Trên đường về, Hạnh thấy lòng mình dịu lại đôi chút. Về đến nhà dòng, cô vào thẳng phòng tĩnh tâm. Cửa vẫn mở. Vệt son còn đó. Hạnh quỳ xuống, lấy khăn ướt lau. Màu đỏ nhòe ra, càng lau càng loang. Cô buông tay, ngồi bệt xuống nền, òa khóc. Đúng giờ kinh sáng, chuông vang khắp sân. Hạnh đứng dậy, soi vào mảnh kính cửa sổ. Gương mặt qua đêm như già đi chục tuổi. Cô tháo chiếc lúp trên đầu, vuốt lại tóc. Chiếc áo dòng được gấp gọn gẽ, đặt trên giường. Hạnh đứng yên rồi mới ra mở cửa. Sơ Têrêsa bước vào, bà sững lại. Nhìn mái tóc của Hạnh và chiếc áo dòng gấp ngay ngắn đặt gần cửa. Bà hỏi, giọng lạc đi: “Em quyết sao?” Hạnh cúi đầu. Sơ Têrêsa nhìn Hạnh. “Em nghĩ ra ngoài sẽ bình yên sao?” Hạnh khẽ lắc đầu. “Dạ không.” “Vậy…?” Sơ Têrêsa lặng lẽ ngồi xuống mép giường, vuốt lại vạt áo dòng. “Em đã được ơn gọi rồi.” Hạnh nhắm mắt lại. Hơi thở dồn lên, rồi chậm lại. Hai bàn tay siết chặt, rồi buông ra rất chậm. Hạnh quỳ xuống hôn tay Sơ bề trên. Bà ôm lấy Hạnh, rồi đặt tay lên mái tóc cô rất lâu.

Khi Sơ bề trên rời đi, Hạnh sấp mình dưới Cây Thánh Giá. Ánh sáng từ ô cửa cao trôi chậm trên tường, chạm vào vệt son đã nhòe rồi đổ xuống nền gạch. Hạnh đứng dậy, bước lại gần. Cô đưa tay chạm vào lớp màu đã khô, đầu ngón tay dừng lại rất lâu trên vệt đỏ loang. Lát sau, Hạnh quay lại nhìn chiếc áo dòng. Cô đứng yên, rồi bước tới, áp chiếc áo vào ngực, nhắm mắt lại. Tiếng chuông lại dội về. Hạnh mặc áo dòng và hôn chiếc lúp trước khi đội lên đầu. Cô bước ra sân. Gió lùa qua hàng trúc, khẽ lay cánh cửa gỗ.

Hải Phòng, 23/4/2026

M.V.P