Chiếc áo dòng

Giọng đọc: Thanh Tuyền

Vatican News Tiếng Việt: “Chiếc áo dòng” là một truyện ngắn giàu chiều sâu thiêng liêng về đời sống thánh hiến, sự chờ đợi và lòng tha thứ âm thầm đến tận cùng. Điểm đặc sắc nhất của truyện nằm ở hình ảnh chiếc áo dòng: từ một vật vô tri trở thành dấu chỉ của lời khấn, của nỗi đau, của sự phản bội và cuối cùng là nhịp cầu đưa một tâm hồn lạc lối trở về. Truyện khép lại trong vẻ buồn thánh thiêng, khi sự ra đi của Sơ Anna lại chính là khoảnh khắc lòng thương xót được hoàn tất.

Vincent Mai Văn Phấn

Trên gò đất nhìn ra biển, có một đan viện nhỏ khuất giữa cát xám và những bụi cỏ gai khô xác. Gió biển rền rĩ suốt ngày đêm. Đan viện thuộc Dòng Kín Cát Minh, nơi những nữ tu sống đời chiêm niệm trong thinh lặng. Tường đá loang lổ, mái ngói xô lệch, cánh cổng gỗ thường khép hờ, thỉnh thoảng cất tiếng kẽo kẹt khi gió lùa qua. Dân làng chài quanh đó gọi nơi này là “Nhà Bà Mụ” hoặc “Tu viện gió”. Ở đó, ngoài tiếng gió, chẳng mấy khi có tiếng người.

Người làng chẳng còn nhớ đan viện được xây từ bao giờ. Họ chỉ biết nơi ấy từng có một cộng đoàn nữ tu sống đời tận hiến, hiếm khi ra khỏi cổng, âm thầm cầu nguyện cho thế giới, cho Hội Thánh và cho những người không hề hay biết mình đang được bao bọc trong lời cầu nguyện. Các nữ tu lớn tuổi lần lượt qua đời, những nữ tu trẻ chuyển đi nơi khác. Cuối cùng, chỉ còn lại Sơ Anna.

Cha xứ đến đan viện dâng Thánh Lễ mỗi tuần. Hằng ngày, Sơ thức dậy lúc ba giờ sáng để nguyện gẫm, rồi chăm sóc khu vườn nhỏ. Chiều nào Sơ cũng mang chiếc áo dòng cũ ra phơi trên sợi dây căng giữa hai cột trụ đã mòn vì gió muối. Chiếc áo màu nâu sẫm, bạc dần ở những nếp gấp. Khi gió biển ào qua, vạt áo phập phồng giữa sân, lúc hiện rõ dáng hình một chiếc áo, lúc trông như bóng người đang cử động. Bọn trẻ chạy ngang thường dừng lại thì thầm: “Áo của Bà Mụ biết bay đấy.”

Người lớn đã quen với sự hiện diện của đan viện. Họ đi ngang qua, dù đạp xe hay vác lưới ra biển từ sáng sớm, vẫn thường cúi đầu. Tiếng chuông không còn vang đều đặn như trước, nhưng đan viện vẫn ở đó, sau cánh cổng gỗ cũ.

Nhà nguyện nằm ở cuối hành lang lát gạch, có cửa sổ hướng đông để đón bình minh. Bên dưới cây Thánh Giá gỗ xỉn màu là ngọn đèn nhỏ luôn cháy âm ỉ. Mỗi tối, Sơ thắp thêm một ngọn nến. Ánh sáng leo lét soi lên khuôn mặt Chúa Giêsu chịu nạn. Sơ quỳ trước cây Thánh Giá, đọc những lời kinh đã theo Sơ suốt những năm tháng tu trì. Sơ cầu xin được yêu mến Chúa hơn, rồi lần lượt nhớ đến những người đau yếu, những người đã xa rời đức tin, những người chết đi mà không có thân nhân bên cạnh. Đến cuối mỗi lời kinh, Sơ thường dừng lại. Sơ cầu cho cô gái trẻ từng là tu sinh của mình, người đã rời đan viện không một lời từ biệt.

Nhiều năm trước, khi đan viện vẫn còn các nữ tu trẻ, Sơ Anna vốn là người nghiêm khắc. Sơ không muốn những tình cảm riêng tư làm các tu sinh chệch khỏi con đường đã chọn. Nhưng trong số họ có một cô gái với gương mặt sáng và tiếng cười trong trẻo. Cô thường đến bên Sơ, kể những chuyện nhỏ nhặt, hỏi những điều mà người khác e ngại. Có những buổi chiều, bắt gặp cô ríu rít trong vườn Thánh Giá, Sơ đứng nhìn theo, lòng thoáng mềm lại.

Sơ từng muốn kéo cô lại gần, ôm cô vào lòng như mẹ ôm con. Nhưng bàn tay vừa đưa ra đã dừng lại. Sơ sợ tình thương dành riêng cho một người sẽ khiến mình quên mất tình yêu lớn mà Sơ đã khấn nguyện phụng sự. Sơ tự nhắc mình phải giữ gìn ranh giới của đời tận hiến.

Trong những buổi gặp gỡ các tu sinh, Sơ thường căn dặn họ nhớ lời khấn, sống đức tin bằng hành động và biết yêu thương những người đang cần được giúp đỡ. Có lần, Sơ nói với cả nhóm.

“Các con đã thưa ‘Xin vâng’. Hãy nhớ điều mình đã khấn, nhưng cũng đừng quên rằng tình yêu Chúa phải trở thành sức mạnh để các con sống cho người khác.”

Cô gái cúi đầu đáp lời. Cô vẫn đọc Thánh Vịnh, vẫn chăm sóc những luống hoa trong vườn. Có lần, khi đi bên Sơ qua hàng cây, cô nói mình muốn dâng đời để chữa lành những vết thương không được ai chăm sóc. Sơ nghe, gật đầu, dặn cô cầu nguyện để nhận ra điều Chúa muốn nơi mình. Cô không nói thêm.

Một hôm, cô đem đến phòng Sơ một cuốn sách, xin Sơ đọc giúp. Hôm ấy Sơ đang bận sắp xếp sổ sách. Sơ nhận cuốn sách, lật qua vài trang rồi đặt lại vào tay cô.

“Con cứ đọc trước đi. Có điều gì chưa hiểu thì hãy tự suy ngẫm, rồi sẽ nói chuyện.”

Cô gái ôm sách vào ngực. Cô đứng thêm một lúc, dường như muốn nói điều gì, nhưng cuối cùng chỉ cúi đầu chào Sơ rồi đi ra. Những ngày sau, cô ít tìm đến hơn. Sơ nhận ra điều ấy, song nghĩ rằng cô đã lớn, cần có khoảng riêng để suy nghĩ và cầu nguyện.

Một buổi chiều, Sơ bắt gặp cô ngồi một mình bên vườn Thánh Giá. Cô cúi đầu, hai tay đặt trên cuốn sách. Sơ muốn đến gần, nhưng rồi lại thôi. Sơ tự nhủ cô cần học cách đối diện với những xao động trong lòng.

Tối ấy, cô gái đứng rất lâu trước cửa phòng Sơ Anna. Tay cô đặt lên cánh cửa gỗ, nhưng rồi lại rút về. Bên trong, Sơ đang đọc dở một trang sách. Sơ nghe tiếng động ngoài hành lang, ngẩng lên, chờ tiếng gõ cửa. Sơ định đứng dậy, nhưng rồi lại cúi xuống trang sách. Khi bước ra ngoài, Sơ chỉ thấy hành lang trống vắng.

Đêm ấy, cô gái rời đan viện. Trước khi đi, cô gấp chiếc áo dòng thật ngay ngắn, đặt hai tay lên áo rồi ôm nó vào ngực. Một lúc lâu, cô mới đặt áo xuống chiếc ghế bên giường. Gấu áo có đường chỉ trắng mà Sơ Anna đã cặm cụi khâu lại vào mùa đông năm ấy, khi tà áo mắc phải bụi gai trong vườn Thánh Giá.

Sáng hôm sau, Sơ mang chiếc áo từ chiếc ghế ra dây phơi.

Sơ Anna đã nhắn tìm cô qua những mối quen biết, nhưng tin tức vẫn bặt tăm. Người ta đồn cô đi theo một người đàn ông ngoại đạo, rồi có tin cô mang thai, lại có tin cô bị ruồng bỏ. Những lời đồn đến rồi đi như gió thổi qua mái đan viện. Sơ không biết điều gì là thật. Chiều nào Sơ cũng mang chiếc áo dòng ra phơi.

Mỗi lần nhớ đến cô, Sơ lại nghĩ đến buổi tối trước cửa phòng mình. Có lúc, Sơ dừng đọc kinh, nhìn ô cửa sổ hướng đông. Giá như hôm ấy Sơ bước ra sớm hơn. Giá như Sơ hỏi cô đang có điều gì muốn nói. Sơ cúi xuống cuốn sách kinh, đôi khi phải đọc lại một câu nhiều lần mới nhớ được mình đang ở trang nào.

Ánh sáng rút dần khỏi những bức tường đá. Sơ thắp nến, đặt tay lên sách kinh, ngồi trong căn phòng nhỏ. Có những đêm, Sơ mơ chiếc áo dòng đang phơi ngoài sân lay động dù không có gió. Sơ tỉnh giấc, lắng nghe. Ngoài kia, gió vẫn thổi qua cánh cổng gỗ. Sợi dây phơi đung đưa giữa hai cột trụ.

Chiều hôm ấy, gió đổi hướng. Gió không thổi từ biển mà thốc lên từ phía thung lũng, mang theo mùi đất ẩm và hơi nước của cơn giông sắp tới. Sơ Anna đứng trong sân, cài chiếc kẹp gỗ cuối cùng vào sợi dây phơi. Những con dơi hoảng hốt xé ngang bầu trời, bay lạc vào gác chuông đã lâu không đổ tiếng. Vạt áo dòng căng lên trong gió. Sơ bước tới, định tháo áo xuống, nhưng một luồng gió quất ngang sân khiến Sơ phải vịn vào cột trụ.

Sơ nhìn chiếc áo đang căng phồng, đưa tay ra nhưng chưa kịp chạm tới thì một tiếng động khô khốc vang lên phía sau, như tiếng gỗ nứt. Sơ quay lại. Không có ai. Chỉ có bóng mình in lên tường đá, kéo dài và lay động.

Sơ Anna vội vào nhà nguyện. Gió rít qua khe cửa, làm ngọn nến trên bàn thờ chao đảo. Sơ quỳ xuống, mở cuốn sách kinh. Sơ cúi đầu, trán tựa lên trang sách, rồi thì thầm.

“Lạy Chúa, xin thương xót con. Con đã không biết phải làm gì trước những điều cô ấy muốn nói. Xin gìn giữ cô ấy, dù giờ đây con không biết cô ấy đang ở đâu.”

Gió lùa vào nhà nguyện, ngọn nến tắt phụt. Trong bóng tối, Sơ vẫn quỳ yên lặng. Một lúc sau, một cơn gió lớn ào qua sân đan viện. Sợi dây phơi rung bần bật.

Khi Sơ chạy ra, chiếc áo dòng đã biến mất. Nó không nằm dưới đất, không vướng vào bụi gai, cũng chẳng mắc trên hàng rào. Chỉ còn chiếc kẹp gỗ ở đầu dây đung đưa. Sơ đứng giữa sân, nhìn khoảng dây phơi trống không. Sơ không gọi ai, chỉ nghĩ đến cô gái. Sơ đặt tay lên ngực.

“Lạy Mẹ Maria, xin gìn giữ con bé.”

Sơ trở vào nhà nguyện, quỳ trước cây Thánh Giá. Ngoài sân, chiếc kẹp gỗ vẫn đung đưa trên sợi dây trống.

Sáng hôm sau, khi dân làng còn ngái ngủ, một ngư dân cho thuyền cập bến. Ông kể đêm qua, lúc ra khơi, ông đã nhìn thấy một người phụ nữ bồng con đứng trước cổng đan viện. Người phụ nữ mặc chiếc áo dòng cũ màu nâu sẫm. Ông không nghe rõ chị nói gì, chỉ thấy chị khóc.

Cánh cổng gỗ hé mở vào buổi sớm. Người phụ nữ bước qua ngưỡng cửa, đi dọc hành lang lát gạch. Chị ôm đứa trẻ đang ngủ trong tấm khăn màu xám. Mái tóc rối bời vì gió biển, gương mặt hốc hác. Trên người chị là chiếc áo dòng cũ. Ở gấu áo, đường chỉ trắng vẫn còn nguyên. Chị dừng trước cửa nhà nguyện.

Ngọn đèn nhỏ dưới cây Thánh Giá cháy âm ỉ. Dưới chân cây Thánh Giá, Sơ Anna ngồi nghiêng về phía cửa, hai tay đặt trên đùi, mắt nhắm lại.

Người phụ nữ bước đến gần. Chị nhìn Sơ, môi khẽ động như muốn gọi, nhưng không thành tiếng. Chị quỳ xuống, đưa tay nắm lấy bàn tay Sơ Anna. Bàn tay ấy đã lạnh. Chị cúi đầu, những ngón tay lần theo đường chỉ trắng ở gấu áo mình, rồi đặt tay lên gấu áo Sơ. Nước mắt chị rơi xuống nền gạch.

Đứa trẻ trong tấm khăn xám cựa mình, rồi mở mắt. Chị đỡ con lên, áp nó vào ngực. Một bàn tay nhỏ chạm vào má chị.

Ngoài sân, gió đã lặng. Sợi dây phơi thôi rung. Chiếc kẹp gỗ ở đầu dây thỉnh thoảng chạm vào cột trụ, phát ra tiếng lách cách.

 Hà Nội, 15/2/2025

M.V.P

(Nguồn hình ảnh: Vatican News Tiếng Việt)