Hội Nuôi muỗi nghệ thuật

 

 

Mai Văn Phấn

 

1.

Phòng làm việc hai trăm mét vuông của Trịnh Trọng Thà phảng phất mùi gỗ quý. Dưới ánh đèn chùm pha lê, những đường phào chỉ mạ vàng tỏa ánh lung linh lên hàng trăm hộp kính trưng bày hàng vạn con muỗi đủ chủng loại. Từ muỗi vằn châu Á, muỗi Gambia châu Phi, muỗi Culex ở châu thổ sông Hồng, cho đến loài Anopheles truyền bệnh sốt rét với đôi chân dài lêu nghêu như những nàng người mẫu siêu mỏng. Để luyện được một đàn muỗi “nghệ thuật”, dân chơi phải mất cả năm trời rèn cặp, từ nhịp vỗ cánh cho đến âm vực vo ve, sao cho khi cả đàn đồng thanh, chúng sẽ hòa thành một bản giao hưởng du dương.

Trong thế giới của những kẻ trọc phú, nuôi muỗi đã được nâng tầm thành một thứ nghệ thuật. Những chiếc lồng kính có giá bằng cả một căn nhà. Muỗi được chia thành dòng quý tộc, dòng trung lưu và dòng đại chúng. Có những con được đặt tên riêng, có gia phả, hồ sơ nguồn gốc, chứng nhận huyết thống và cả những bản thu âm tiếng vo ve được đóng dấu xác nhận bởi các chuyên gia. Có con còn được bảo hiểm với giá hàng tỷ đồng. Thà ngồi chễm chệ trên chiếc ghế bành bọc da hổ, tay hờ hững lật tập hồ sơ dự án dày cộp. Nhưng đôi mắt hắn lại dán chặt vào chiếc hộp kính trung tâm, nơi một con muỗi chúa đang chầm chậm cọ hai chân sau vào nhau. Mỗi khi nghe tiếng vo ve vang lên theo tần số trầm bổng khác nhau, máu trong người Thà lại sôi lên.

Trên bàn thờ gia tiên trong căn phòng bên cạnh, di ngôn của ông cụ thân sinh vẫn được Thà đặt trang trọng trong một chiếc khung gỗ quý. Ông cụ từng dặn rằng dòng họ tuy lắm đất nhưng trong mắt thiên hạ vẫn chỉ là lũ đào đất lật cỏ. Cả đời cụ không thoát được cái nhìn khinh miệt của những người tự cho mình thuộc tầng lớp tinh hoa. Ước nguyện cuối cùng trước khi nhắm mắt của cụ là một ngày nào đó được thấy con trai mình được vinh danh trên bảng vàng của một hội nghệ thuật có tiếng. Câu nói ấy ám vào Thà. Hắn vốn khởi nghiệp từ những phi vụ phân lô bán nền bất động sản. Hắn từng tàn nhẫn đẩy hàng trăm gia đình vào cảnh trắng tay, gạt phăng mọi lời van xin để thâu tóm hàng trăm héc-ta đất. Có những mảnh đất hắn mua với giá rẻ mạt sau khi tin đồn quy hoạch được tung ra. Có những khu ruộng chỉ qua một đêm đã mọc lên hàng rào tôn. Có những người nông dân đứng bên ngoài hàng rào, tay cầm những tờ giấy khiếu nại nhàu nát, nhìn đất của cha ông mình biến thành những dãy biệt thự không bao giờ có thể bước vào. Nhưng Thà không nhớ những khuôn mặt ấy lâu.

Khi đã sở hữu núi tiền, Thà lại khao khát một thứ mà tiền không thể mua ngay được, đó là sự công nhận của giới tinh hoa. Hắn muốn mình không chỉ là một kẻ buôn đất thô lậu mà phải trở thành một nghệ sĩ, một bậc thầy của thứ nghệ thuật thời thượng. Ước nguyện của ông cụ đã biến Thà, trong suốt ba năm qua, từ một kẻ buôn đất máu lạnh thành một con nghiện nuôi muỗi cuồng tín. Hắn bỏ bê cả việc làm ăn, ném hàng tỷ đồng vào những giống muỗi quý hiếm, thuê các chuyên gia sinh học hàng đầu về lai tạo, thuê cả một ê-kíp ghi âm chuyên nghiệp để thu tiếng vo ve trong những căn phòng cách âm đặc biệt. Hắn cho muỗi nghe nhạc cổ điển tám tiếng mỗi ngày. Những con muỗi chúa được đặt trong phòng riêng, nhiệt độ và độ ẩm được kiểm soát bằng hệ thống tự động. Đêm nào hắn cũng tự thò tay vào lồng cho muỗi đốt. Mỗi sáng thức dậy, nhìn những vết muỗi đốt chi chít, tấy đỏ như mề đay trên cánh tay và vòm ngực, Thà không hề thấy khó chịu. Hắn coi đó là những dấu vết của sự hy sinh cho nghệ thuật. Trên chiếc ga giường bằng lụa tơ tằm xa xỉ, những vết máu khô đọng lại sau mỗi đêm nuôi muỗi được hắn giữ nguyên như những tác phẩm nghệ thuật trừu tượng. Thà tuyệt đối không cho người giặt sạch những vết máu ấy. Có lần một người bạn làm ăn nhìn thấy những vết máu trên ga giường, hỏi hắn có phải bị dị ứng không.

Thà cười lớn:

“Đây là nghệ thuật. Có tiền cũng chưa chắc hiểu được.”

Một thói quen khác của Thà cũng nổi tiếng không kém trong giới làm ăn, hắn luôn bật loa ngoài điện thoại khi nghe gọi, kể cả những cuộc mặc cả bẩn thỉu nhất, chỉ vì thích cái cảm giác được cả thế giới xung quanh nghe thấy quyền lực của mình vang lên rổn rảng.

Chiều hôm ấy, Bằng, đứa cháu họ kiêm trợ lý thân tín, rón rén bước vào phòng. Cậu đứng cách Thà vài bước, ôm tập hồ sơ trước ngực, giọng khúm núm:

“Thưa chú, giáo sư Phong Trần vừa gửi thông báo. Hội đồng nghệ thuật vẫn chưa chấp thuận bản ghi âm tiếng muỗi nhà mình.”

Thà ngẩng lên.

“Lại chưa chấp thuận?”

“Dạ.”

“Lý do?” Bằng nuốt nước bọt.

“Giáo sư bảo âm thanh vẫn còn thiếu chiều sâu.”

Thà nhíu mày:

“Chiều sâu là cái gì?”

Bằng lí nhí:

“Dạ... cháu cũng không rõ.”

Thà tỏ vẻ sốt ruột.

“Thế ông ta nói thế nào?”

Bằng nhìn xuống tập hồ sơ.

“Giáo sư nói tiếng vo ve của đàn muỗi nhà mình vẫn còn rặt mùi hạ lưu, chưa thoát được cái trần tục của kiếp phàm phu.”

Thà đập mạnh tay xuống bàn làm chiếc gạt tàn bằng đá quý nảy lên rồi quát:

“Muỗi nhà tao mà hạ lưu?”

Bằng cúi đầu.

“Dạ.”

Thà hỏi:

“Chúng nó ăn gì?”

Bằng trả lời:

“Máu ạ.”

Thà hỏi:

“Máu của ai?”

Bằng bối rối:

“Dạ... của các vũ công, các vận động viên, một số doanh nhân nổi tiếng và những người có nhóm máu được tuyển chọn theo yêu cầu của chú.”

Thà gầm lên:

“Thế mà còn hạ lưu?”

Bằng run rẩy:

“Dạ.”

Thà đứng phắt dậy, đi đến trước chiếc lồng kính lớn. Hắn kéo tay áo vest lên, để lộ những vết muỗi đốt chi chít trên cánh tay rồi giận dữ:

“Tiên sư lão! Ông ta không biết muỗi nhà ta được nuôi bằng máu của chính ông trùm bất động sản này sao?”

Bằng không dám trả lời. Thà nhìn con muỗi chúa đang chậm rãi bay quanh chiếc lồng rồi gọi:

“Bằng!”

“Dạ.”

“Mai đưa tao đến gặp giáo sư.”

“Dạ.”

“Và chuẩn bị một phong bì.”

“Phong bì đặc biệt ạ?”

“Chẳng lẽ phong bì thường?”

“Dạ, cháu hiểu.”

Thà lại nhìn lên chiếc lồng kính rồi thốt lên:

“Đã làm nghệ thuật thì phải có chiều sâu.”

 

2.

Chiều hôm sau, chiếc siêu xe chở Trịnh Trọng Thà và Bằng dừng trước cổng biệt thự cổ kính của giáo sư Phong Trần. Ngôi biệt thự nằm trong một khu phố cổ, sau hàng cây xà cừ rậm rạp. Cánh cổng sắt phủ một lớp rêu mỏng. Bên trong, những bức tường vàng nhạt đã bạc màu, cửa gỗ và những giá sách cao kín tường khiến căn nhà có vẻ như thuộc về một thời đại khác. Thà bước xuống xe trong bộ vest xám may đo, tay xách một chiếc hộp da. Bằng đi sau, ôm chiếc lồng tre phủ nhung thẫm màu. Phòng khách của giáo sư Phong Trần thoảng hương trầm lẫn mùi giấy báo ẩm mốc. Giáo sư ngồi đợi khách trong bộ bà ba lụa trắng, râu tóc bạc phơ, ánh mắt lạnh lùng. Sau vài câu chào hỏi, Thà đặt chiếc hộp da lên bàn.

“Thưa giáo sư, cháu có chút quà.”

Phong Trần không nhìn chiếc hộp.

“Anh Thà cứ tự nhiên.”

Thà mở nắp. Bên trong là một phong bì dày. Giáo sư im lặng vài giây rồi nhẹ nhàng đẩy chiếc phong bì vào ngăn kéo.

“Anh quả là người chu đáo.”

Thà cười.

“Chúng tôi chỉ mong Hội đồng đánh giá đúng giá trị nghệ thuật.”

Giáo sư gật đầu.

“Đương nhiên.”

Bằng đặt chiếc lồng tre lên bàn rồi kéo tấm nhung phủ ra. Đàn muỗi bên trong lập tức nhốn nháo. Hàng nghìn đôi cánh đập vào lớp lưới trong suốt tạo thành một thứ âm thanh rì rào. Thà đứng cạnh đó, hai tay chắp sau lưng, vẻ mặt hãnh diện như một nhà sưu tập đang giới thiệu kiệt tác. Phong Trần cúi xuống nhìn.

“Anh Thà này, tôi đã nói rồi. Hội Nuôi muỗi nghệ thuật là nơi tôn vinh những giá trị cao quý, không phải cái chợ để anh mang thứ muỗi cống rãnh đến làm ô nhiễm bầu không khí thanh tao của Hội.”

Thà cười nửa miệng.

“Muỗi của tôi toàn giống thuần huyết, đã đoạt nhiều giải thưởng tại các cuộc thi cấp quốc gia.”

Giáo sư hỏi:

“Giấy chứng nhận đâu?”

Thà đáp:

“Có đầy đủ.”

Giáo sư tiếp.

“Báo cáo khoa học?”

Thà khẳng định.

“Đầy đủ.”

Giáo sư hỏi tiếp:

“Phả hệ?”

Thà đáp:

“Có cả.”

Phong Trần gật gù.

“Nhưng nghệ thuật không chỉ nằm ở giấy tờ.”

Thà hiểu ngay liền hỏi.

“Vậy còn thiếu gì ạ?”

Giáo sư nhìn hắn.

“Cái thần.”

Thà nhắc lại:

“Cái thần?”

Giáo sư đáp:

“Đúng. Tiếng vo ve của đàn muỗi nhà anh có kỹ thuật, nhưng thiếu cái thần. Nó nghe vẫn còn nồng nặc mùi tiền bất động sản.”

Thà cố giữ vẻ bình thản.

“Giáo sư có thể nói rõ hơn không?”

Phong Trần vuốt râu.

“Âm thanh chưa thoát được cái trần tục của kiếp phàm phu.”

Thà im lặng. Bằng đứng bên cạnh cúi mặt để khỏi bật cười. Phong Trần nói tiếp.

“Muốn được Hội đồng công nhận, anh phải chứng minh được rằng đây không chỉ là một thú chơi của người giàu. Nó phải là nghệ thuật đỉnh cao.”

Thà gật đầu lia lịa.

“Được. Nếu giáo sư muốn chiều sâu, tôi sẽ cho giáo sư thấy chiều sâu.”

Phong Trần mỉm cười.

“Anh quả là người có tâm với nghệ thuật.”

Thà ra hiệu cho Bằng. Bằng lập tức mở túi xách, lấy ra một bình thủy tinh chừng một lít đựng đầy thứ chất lỏng đỏ tươi. Phong Trần nhìn thấy, đôi mắt lập tức sáng lên.

“Đây là...”

Thà giải thích.

“Máu đặc biệt của một vận động viên vừa đoạt huy chương vàng Olympic.”

Giáo sư ngạc nhiên.

“Máu?”

Thà gật đầu.

“Vâng. Tôi đã phải bỏ ra năm trăm triệu đồng để sở hữu nó.”

Phong Trần đón lấy bình thủy tinh bằng hai tay.

“Quý hóa quá.”

Ông nhìn bình máu dưới ánh đèn rồi thốt lên lần nữa.

“Quý hóa quá.”

Thà cười.

“Tôi định dùng nó để bồi bổ cho đàn muỗi chúa trước ngày thẩm định.”

Phong Trần gật gù.

“Nghệ thuật phải có sự hy sinh.”

Thà không biết giáo sư đang nói đến muỗi hay nói đến chính chiếc bình máu.

Ông đặt bình sang một bên rồi ghé sát tai Thà:

“Tuy nhiên, đối thủ của anh năm nay rất nặng ký.”

“Ai?”

“Bà Liễu Hương.”

“Bà chủ chuỗi thẩm mỹ viện?” Thà cau mày.

Giáo sư gật đầu xác nhận.

“Chính bà ấy. Không những nuôi, bà ấy còn đang rất nổi.”

Phong Trần thong thả kể:

“Bà ấy bỏ tiền cho Hội in một tuyển tập thơ có tên 'Muỗi dạy ta thì thầm'. Tài trợ cho cả Hội đồng đi tham quan bảy nước châu Âu. Lại còn cho lai tạo thành công giống muỗi ăn chay, chỉ hút nước hoa Pháp.”

Thà nhăn mặt.

“Muỗi ăn chay, chỉ hút nước hoa?”

Phong Trần mỉm cười gật đầu.

“Chỉ vậy thôi.”

Thà hỏi:

“Thế mà cũng gọi là muỗi?”

Phong Trần nhún vai.

“Trong nghệ thuật, khái niệm cũng có thể được tái định nghĩa.”

Thà nghiến răng.

“Tiếng vo ve thế nào?”

Giáo sư khen.

“Êm ái như một bản tứ tấu đàn dây.”

Thà quay sang hỏi Bằng:

“Cháu nghe chưa?”

“Dạ.”

“Cái trò muỗi ngửi nước hoa đang nổi như cồn. Liên hệ ngay với mấy hội nhóm đang khát tương tác trên mạng cho chú.”

“Dạ... chú định cho người đến phá thẩm mỹ viện của bà ấy hay sao?”

“Uầy, ai lại thô thiển thế!”

Thà hạ giọng:

“Đã hoạt động nghệ thuật thì phải chơi đúng kiểu nghệ thuật. Thuê ngay một đội chuyên cào bàn phím, lên mạng bóc phốt mụ Liễu Hương đạo nhái công trình nuôi muỗi của người khác.”

“Dạ.”

“Nhớ dùng từ ngữ học thuật.”

“Dạ.”

“Càng nhiều từ khó hiểu càng tốt.”

“Dạ.”

Phong Trần nghe câu được câu chăng, khóe miệng khẽ giật. Ông không nói gì, nhưng trong bụng lại khoái âm ỉ. Bà Liễu Hương cậy là cạ cứng của một số vị trong Hội đồng nghệ thuật mà phớt lờ ông bấy lâu.

Ông ghé sát tai Thà.

“Còn một nút thắt.”

“Giáo sư cứ nói.”

“Anh phải có một tác phẩm độc đáo để trình diễn trước Hội đồng.”

“Chuyện ấy đơn giản.”

Thà đứng dậy, bước đến chiếc hộp pha lê nhỏ đặt cạnh lồng tre. Hắn trịnh trọng vén tấm vải nhung nâu phủ bên trên. Bên trong chỉ có một con muỗi chúa. Nó to dị thường, đôi cánh ánh kim, thân mình căng bóng. Nó từ từ rung cánh. Phong Trần tiến lại gần hỏi.

“Đây là...”

“Muỗi chúa độc bản.”

“Nuôi bằng gì?”

“Máu của những doanh nhân thành đạt và một số nhân vật có vị trí đặc biệt trong xã hội.”

“Đặc biệt?”

“Người có quyền lực thì máu cũng có giá trị nghệ thuật.”

Phong Trần nhìn con muỗi rất lâu. Thà nói thêm:

“Và quan trọng nhất, tôi đã huấn luyện nó cất tiếng vo ve theo đúng giai điệu bản Giao hưởng số 5 của Beethoven.”

“Anh nói thật?”

“Giáo sư cứ chờ ngày thẩm định.”

“Nếu đúng như lời anh nói, đây sẽ là một bước ngoặt của nền nghệ thuật nuôi muỗi nước nhà.”

Ông đặt tay lên vai Thà.

“Anh hãy chuẩn bị sẵn hồ sơ.”

“Vâng.”

“Và chi phí thẩm định chính thức.”

“Không thành vấn đề.”

Khi hai người bắt tay nhau, con muỗi chúa trong hộp pha lê lại rung cánh. Âm thanh trầm vang lên.

 

3.

Đêm trước ngày Hội đồng nghệ thuật bỏ phiếu kết nạp thành viên mới, phòng ngủ của Thà ngột ngạt dù tất cả máy điều hòa, máy lọc không khí và máy cung cấp ôxy đều chạy hết công suất. Chiếc giường khổng lồ phủ lụa trắng. Quần áo đắt tiền, đồng hồ, giày và những món đồ cá nhân vứt bừa bãi khắp sàn. Một máy xông tinh dầu bưởi phun ra những làn hương thanh nhẹ. Kim đồng hồ nhích qua ba giờ rồi bốn, Thà vẫn không ngủ được. Hắn đã uống gần nửa chai rượu mạnh và nuốt ba viên thuốc ngủ. Trên chiếc tủ đầu giường là một tập hồ sơ dày. Bên ngoài bìa ghi dòng chữ HỒ SƠ ỨNG VIÊN NGHỆ NHÂN NUÔI MUỖI. Thà nhìn nó rồi nhìn sang bức ảnh của cha đặt trên bàn. Ông cụ trong ảnh mặc chiếc áo nâu cũ, khuôn mặt khắc khổ. Phía sau là một thửa ruộng đã bị bỏ hoang.

Thà nhắm mắt. Rượu mạnh và thuốc ngủ bắt đầu tác động lên bộ não đang quá tải. Trong trạng thái nửa tỉnh nửa mê, hắn nghe tiếng vo ve rất nhỏ rồi lớn dần. Căn phòng dường như biến thành những thửa ruộng xám xịt, những hàng rào tôn nhấp nhô, chập chờn. Hắn thấy một người đàn bà, một ông già, một đứa trẻ đứng im nhìn mình. Không ai nói gì, chỉ có tiếng vo ve. Rồi từ giữa đám muỗi vang lên giọng người cha.

“Con ơi...”

“Bố?”

“Mày định làm nghệ sĩ muỗi chân chính hay cả đời này vẫn chỉ là đứa đào đất lật cỏ?”

“Không! Không!”

Hắn quỳ xuống giường, chắp tay vái lấy vái để.

“Con đang làm nghệ thuật bố ơi!”

Tiếng vo ve dồn dập. Thà gào tiếp:

“Con đang nâng tầm giá trị gia tộc! Con sẽ được vào Hội! Con sẽ tiếp tục nuôi muỗi bằng máu của bọn đại gia khuynh đảo thương trường!”

Một con muỗi chúa khổng lồ lao xuống đậu giữa trán hắn. Cái vòi nhọn hoắt cắm vào da thịt.

Thà bừng tỉnh. Mồ hôi ướt đẫm người. Hắn thở hổn hển. Một lúc lâu sau, Thà đưa tay sờ lên trán. Không có gì, chỉ có một chấm đỏ rất nhỏ. Đúng lúc ấy, chiếc điện thoại trên bàn rung lên. Thà chồm dậy. Trên màn hình hiện tên Phong Trần với tin nhắn.

“Chúc mừng anh Thà! Hồ sơ của anh đã chính thức lọt vào danh sách hội viên mới. Chuẩn bị ăn mừng nhé!”

Thà đọc đi đọc lại rồi bật cười. Một tiếng cười ban đầu rất nhỏ, sau đó lớn dần. Hắn nhảy khỏi giường gọi to.

“Bằng!”

Không ai trả lời. Hắn lại gào.

“Bằng!”

Hắn gọi điện. Đầu dây bên kia vang lên giọng ngái ngủ:

“Dạ... chú?”

“Đặt ngay nhà hàng.”

“Nhà hàng nào ạ?”

“Nhà hàng sang nhất thành phố.”

“Bao nhiêu bàn chú?”

“Cứ tạm thời năm mươi.”

“Năm mươi?”

“Đúng.”

“Mời những ai ạ?”

“Tất cả.”

“Ai là tất cả ạ?”

“Quan chức, đối tác, họ hàng, bạn bè, những người từng coi thường tao... À, cả Hội đồng nghệ thuật.”

“Dạ.”

Thà cúp máy. Hắn quay sang nhìn bức ảnh người cha rồi cười.

“Bố thấy chưa? Con làm được rồi.”

Trong căn phòng im ắng, tiếng vo ve từ khu nuôi muỗi bên ngoài vọng vào. Thà không nghe thấy nó giống tiếng gì.

 

4.

Thà bao trọn nhà hàng năm sao sang trọng bậc nhất thành phố. Biển hoa phủ kín lối vào. Những dải băng đỏ chạy dài từ cửa chính đến sân khấu. Bảng điện tử LED khổng lồ hiện dòng chữ “CHÚC MỪNG HỘI VIÊN HỘI NUÔI MUỖI NGHỆ THUẬT TRỊNH TRỌNG THÀ”. Gần trưa, khách mời bắt đầu kéo đến. Những người từng coi thường thú chơi muỗi của Thà giờ cũng xuất hiện với vẻ mặt niềm nở. Toàn bộ mười bảy thành viên Hội đồng nghệ thuật đều có mặt. Giáo sư Phong Trần ngồi ở vị trí trung tâm. Thà xuất hiện trong bộ vest đuôi tôm bóng bẩy. Hắn đi chậm qua lối giữa hai hàng bàn tiệc, cúi đầu nhận những lời chúc tụng: “Chúc mừng nghệ nhân!”, “Chúc mừng anh Thà!”, “Đúng là tài không đợi tuổi!”, “Anh phải viết sách nhé!”

Thà cười. Hắn thích những âm thanh ấy, nó ngọt ngào hơn bất cứ bản nhạc nào.

Trên sân khấu là một chiếc hộp kính khổng lồ phủ vải nhung đỏ. Bên trong đàn muỗi đang bay. Thà bước lên sân khấu rút chiếc đũa chỉ huy mạ vàng. Khán phòng im lặng. Thà cất lời:

“Thưa quý vị!”

Tiếng vỗ tay vang lên. Thà tiếp tục:

“Nuôi muỗi không phải thú chơi!”

Hắn giơ một ngón tay lên:

“Đó là nghệ thuật!”

Tiếng vỗ tay lớn hơn. Hắn giãi bày:

“Đó là sự hy sinh!”

Hắn kéo tay áo, để lộ những vết muỗi đốt:

“Mỗi vết muỗi đốt trên da thịt tôi là một nốt nhạc!”

Lại vỗ tay. Hắn dõng dạc:

“Đó là minh chứng cho tình yêu nghệ thuật!”

Tràng vỗ tay kéo dài. Thà hắng giọng:

“Và hôm nay, tôi xin trình diễn tác phẩm độc bản của mình!”

Hắn gõ chiếc đũa lên thành hộp cộc cộc cộc. Đàn muỗi chuyển động. Thà điều khiển nhưng đội hình không thành hình. Hắn gõ mạnh hơn. Đàn muỗi bắt đầu rối loạn. Một con lao vào thành kính, rồi một con khác, rồi cả đàn. Thà vẫn cười:

“Xin quý vị bình tĩnh. Đây là một phần của cấu trúc tác phẩm.”

Hắn tiếp tục gõ. Chiếc đũa va mạnh vào hộp kính choang một cái. Một góc kính vỡ. Đàn muỗi đói lập tức bay ra lao vào đám khách mời. Trong vài giây, cả khán phòng biến thành một bãi chiến trường với tiếng kêu, tiếng ghế đổ, tiếng ly vỡ và tiếng tự tát bôm bốp vào mặt. Một vị doanh nhân vừa chạy vừa kéo cổ áo. Một quan chức chui xuống gầm bàn. Một người phụ nữ ôm mặt. Môi, má, cổ của hàng chục người nhanh chóng tấy đỏ.

Nhưng ngay cả trong cảnh hỗn loạn ấy, vài người vẫn cố giữ vẻ lịch sự. Một doanh nhân vừa gãi cổ vừa ghé tai thư ký dặn:

“Đừng đăng ảnh lúc tôi đang gãi.”

Thư ký đáp:

“Dạ.”

Một doanh nhân bảo:

“Chụp góc nào trí thức một chút.”

Thư ký gật đầu:

“Dạ.”

Doanh nhân khác hỏi:

“Viết gì?”

Thư ký gợi ý:

“Chúc mừng nghệ thuật?”

Doanh nhân gạt đi:

“Không. Phải sâu hơn.”

Thư ký vâng lời:

“Dạ.”

Doanh nhân chốt:

“Kiểu như... vượt khỏi giới hạn truyền thống.”

Thà vẫn đứng trên sân khấu say sưa vung chiếc đũa chỉ huy:

“Bình tĩnh! Các vị đang được thưởng thức nghệ thuật!”

Đúng lúc đó, điện thoại trong túi áo vest rung lên. Thà chẳng buồn nhìn màn hình. Hắn nhớ lời Bằng từng nhắc mình về việc tắt loa ngoài đi nhưng thói quen đã ăn sâu. Thà bấm nhận cuộc gọi rồi vô thức chạm ngay vào nút loa ngoài.

“Bằng đấy à?”

Giọng Bằng vang lên từ hệ thống loa của sân khấu:

“Alo chú Thà ơi!”

“Có chuyện gì?”

“Chết rồi chú ơi! Giáo sư Phong Trần gửi nhầm tin nhắn rồi!”

Khán phòng đang hỗn loạn bỗng chậm lại. Thà nhíu mày:

“Cái gì?”

Bằng mếu máo:

“Người được kết nạp chính thức là bà Liễu Hương chứ không phải chú! Giáo sư nhắn nhầm tin nhắn cho chú.”

Thà đứng bất động. Bằng nói tiếp:

“Hội đồng phát hiện đàn muỗi của chú thực chất là muỗi cống rãnh được giả danh thành giống thuần chủng. Báo cáo khoa học đi kèm thì sao chép nguyên văn từ một công trình nghiên cứu cũ của nước ngoài ạ.”

Những tiếng cười nhỏ bật lên rồi nhanh chóng tắt lịm. Mọi ánh mắt đều đổ dồn vào Thà. Chiếc đũa chỉ huy trong tay hắn từ từ hạ xuống. Khuôn mặt đỏ gay vì tự hào chuyển sang xám ngoét. Hắn nhìn chiếc bánh kem chín tầng đặt trên bàn. Trên đỉnh bánh là một con muỗi chúa bằng kem tươi, đôi cánh dang rộng như một con vật đang chuẩn bị bay khỏi một nấm mộ. Bằng vẫn bồi thêm:

“Giáo sư bảo chú chuẩn bị để ăn mừng bà Liễu Hương ạ.”

Cả phòng tiệc lặng ngắt. Một giọt mồ hôi chảy từ thái dương Thà xuống cổ. Hắn nghe tiếng vo ve rất nhỏ vù vù. Trong một khoảnh khắc, hắn nhớ đến những người nông dân từng đứng bên hàng rào, những con người trong giấc mơ đêm qua. Hắn chớp mắt, hình ảnh biến mất.

Thà nhìn quanh thấy mọi người đang nhìn hắn. Bản năng của một kẻ buôn đất lão luyện lập tức trở lại. Hắn gượng cười cầm micro:

“Thưa quý vị! Đừng lo lắng!”

Không ai nói gì. Hắn cười lớn hơn:

“Đây chính là bài khảo sát thực tế mà tôi cố tình dàn dựng để thử thách bản lĩnh của quý vị! Giờ đây bài khảo sát đã thành công rực rỡ!”

Hắn giơ tay:

“Xin mời các quý vị cứ tự nhiên tiếp tục dùng bữa!”

Không ai nhúc nhích. Thà quay lại nhìn đàn muỗi đang bay loạn trong khán phòng. Hắn vẫn cố mỉm cười nhưng nụ cười ấy đã không còn giống nụ cười lúc bước lên sân khấu.

 

5.

Đêm ấy, Thà trở về dinh thự. Hắn không bật đèn. Căn phòng rộng chìm trong bóng tối. Trên bàn vẫn còn tập hồ sơ Hội Nuôi muỗi nghệ thuật. Thà ném chiếc áo vest xuống ghế. Hắn ngồi im rất lâu rồi lấy chiếc iPhone trong túi áo ra. Đó là chiếc điện thoại hắn vẫn dùng để bí mật ghi âm những cuộc nói chuyện làm ăn quan trọng. Hắn mở một tệp âm thanh. Giọng Phong Trần vang lên. Giọng nói đạo mạo ban ngày giờ trở nên trơ trẽn với những lời mặc cả tiền bạc, những khoản chi, những lời hứa, những suất hội viên và những cái giá. Thà nghe hết rồi cười khẽ. Một ý nghĩ đen tối hiện lên. Hắn gọi:

“Bằng.”

“Dạ chú.”

“Cho toàn bộ đàn muỗi cống rãnh chưa qua huấn luyện vào năm chiếc lồng vận chuyển.”

“Để làm gì ạ?”

“Ngày mai chúng ta đến trụ sở Hội.”

“Chú định làm gì?”

“Đến thăm những nghệ sĩ.”

Sáng hôm sau, chiếc xe chở năm chiếc lồng muỗi rời khỏi dinh thự. Đám muỗi cống được bắt từ những rãnh nước quanh một nhà máy phân bón. Chúng không có gia phả, không có chứng nhận, không có bản thu âm. Chúng chỉ có một thứ duy nhất là sự đói. Tại trụ sở Hội Nuôi muỗi nghệ thuật quốc gia, mười bảy thành viên Hội đồng đang họp kín. Phòng họp nồng nặc mùi xì gà và nước hoa. Trên bàn là những tập hồ sơ dày. Giáo sư Phong Trần ngồi ở đầu bàn đang phát biểu:

“Chúng ta cần nâng cao chất lượng thẩm mỹ...”

Cửa phòng bật mở, Thà bước vào. Không ai kịp phản ứng. Phong Trần đứng bật dậy quát:

“Anh Thà! Anh làm cái gì ở đây? Anh đã bị gạch tên khỏi danh sách...”

Thà không trả lời, hắn chỉ nhìn Bằng. Bằng mở lồng thứ nhất, rồi lồng thứ hai, thứ ba, cả năm chiếc lồng đồng loạt bật mở.

Một đám mây đen đặc cuộn ra. Đám muỗi cống đói lao thẳng về phía những thân hình đường bệ. Trong tích tắc, phòng họp biến thành địa ngục. Các vị giáo sư chạy tán loạn, người chui xuống gầm bàn, người ôm đầu, người vừa chạy vừa tháo kính. Phong Trần gào lên:

“Đóng cửa lại!”

Nhưng càng đóng cửa, đám muỗi càng dày. Thà khoanh tay đứng giữa phòng:

“Xin lỗi vì đã làm gián đoạn cuộc họp. Nhưng tôi chỉ muốn mang đến một chút chất liệu thực tế của đời sống, để các vị thẩm định xem tiếng vo ve này đã đủ hàn lâm chưa.”

Một thành viên Hội đồng đập tay lên bàn:

“Anh điên rồi!”

Thà cười:

“Có thể.”

Một con muỗi đậu lên má người vừa nói làm ông ta hét lên. Cả phòng hỗn loạn. Giáo sư Phong Trần vừa gãi cổ vừa chạy quanh bàn:

“Anh Thà! Chúng ta có thể nói chuyện!”

Thà hỏi lại:

“Bây giờ nói chuyện được rồi à?”

Giáo sư van xin:

“Anh muốn gì?”

Thà nhìn ông:

“Giáo sư thấy chất liệu thực tế của đời sống thế nào?”

Thà cười:

“Thế là tốt.”

Hắn lấy chiếc loa cầm tay ra bấm nút. Đoạn ghi âm bí mật bắt đầu phát giọng Phong Trần vang lên giữa phòng họp. Các thành viên Hội đồng vừa chạy vừa nhìn nhau. Không ai còn nói về nghệ thuật, không ai còn nói về cái thần hay chiều sâu. Một vị giáo sư già ngồi bệt xuống sàn. Ông không còn gãi nữa, ông chỉ cúi mặt, hai bàn tay run rẩy che lấy khuôn mặt. Lần đầu tiên trong câu chuyện ấy, sự nhục nhã không còn buồn cười. Phong Trần hiểu rằng thứ đang đốt cháy mặt mình không phải những vết muỗi đốt, đó là nỗi nhục. Nhưng khoảnh khắc ấy chỉ kéo dài vài giây bởi ngay sau đó một con muỗi đậu lên trán ông. Phong Trần gào thét trong hoảng loạn:

“Biểu quyết! Biểu quyết đặc cách kết nạp anh Thà làm hội viên danh dự vĩnh viễn ngay lập tức!”

Các thành viên Hội đồng nháo nhào đồng thanh hô lên trong tiếng cào cấu hốt hoảng:

“Vĩnh viễn! Ngay lập tức! Không cần thẩm định, không cần hồ sơ! Biểu quyết!”

Mười bảy cánh tay đồng loạt giơ lên không phải vì nghệ thuật hay tài năng mà chỉ vì phản xạ sinh tồn.

Thư ký Hội đồng run run mở ngăn kéo lấy ra một tấm thẻ hội viên danh dự được bọc kín trong bao nilon chống muỗi bước đến trước Thà:

“Xin... xin chúc mừng nghệ nhân.”

Thà nhìn tấm thẻ rồi quay sang bảo:

“Giáo sư.”

Phong Trần thở hổn hển:

“Dạ?”

Thà nói:

“Cảm ơn Hội đồng đã sáng suốt nhận ra giá trị thực sự của tôi. Sớm hơn dự kiến vài tiếng đồng hồ... và rẻ hơn vài tỷ so với giá ban đầu.”

Phong Trần tái mặt. Thà giơ điện thoại lên:

“Lần sau nếu định lừa ai, giáo sư nhớ đổi số điện thoại trước đã.”

Một vài thành viên Hội đồng cúi đầu, không ai dám nhìn hắn. Thà bỏ tấm thẻ vào túi áo rồi quay lưng bước đi. Sau lưng hắn, đám người đạo mạo vẫn đang chạy, gãi, cào cấu. Một số người lấy tập hồ sơ đập vào không khí, một người tháo giày đập liên hồi xuống sàn. Nhóm bảo vệ phá cửa xông vào cuống quýt xịt thuốc. Những con muỗi cống cuối cùng vẫn bay loạn xạ.

Thà đi qua hành lang, không ai cản hắn. Cánh cửa thang máy mở ra, hắn bước vào. Ngay trước khi cửa đóng, hắn nhìn thấy bóng mình phản chiếu trên tấm kính như một người đàn ông giàu có, một nghệ nhân, một hội viên danh dự. Nhưng phía sau bóng hắn, trong lớp kính, thấp thoáng một thửa ruộng, một hàng rào, một ông già, một người đàn bà và một đứa trẻ. Thà chớp mắt, tất cả biến mất. Cửa thang máy khép lại. Xuống đến tầng trệt, hắn bước ra khỏi tòa nhà. Ngoài cửa kính của tòa nhà sang trọng, thành phố đang lên đèn. Gió từ đâu thổi tới. Mấy con muỗi hoang tự do bay lượn trong khoảng tối giữa những tòa nhà. Không con nào có gia phả, không con nào có chứng nhận huyết thống, không con nào cần một hội đồng công nhận. Một con muỗi thản nhiên đậu lên tấm biển đồng mạ vàng khắc tên HỘI NUÔI MUỖI NGHỆ THUẬT QUỐC GIA. Nó khẽ cọ hai chân sau vào nhau rồi cất cánh.

Thà đứng dưới mái hiên, tay vẫn đặt lên tấm thẻ hội viên trong túi áo. Hắn bỗng nghe thấy một tiếng vo ve rất khẽ phía sau lưng:

“Con ơi...”

Thà quay lại. Không có ai, chỉ có những con muỗi hoang đang bay trong bóng tối. Hắn đứng im vài giây rồi bước nhanh về phía chiếc xe. Đêm ấy, trở về nhà, Thà không mở tấm thẻ hội viên ra xem nữa. Hắn đi thẳng đến phòng nuôi muỗi. Hàng trăm chiếc lồng kính vẫn sáng đèn. Hắn cởi áo, đưa cánh tay vào chiếc lồng gần nhất. Những con muỗi lập tức bay đến. Thà nhắm mắt. Một con đậu lên cổ tay, thêm một con nữa, rồi hàng chục con. Hắn vẫn đứng yên.

 

 

 

"Xe đạp” – tranh của họa sĩ Nga Jan Kanters, vẽ năm 1993