Phiên bản mới nhất

(Truyện ngắn)

– Nhà văn Nguyễn Quang Lập viết về Chuyên đề Viết&Đọc, số Mùa Xuân 2026: "Phần văn xuôi kỳ này có vẻ thiên về dòng văn phi hư cấu. 5 truyện ngắn của các nhà văn sau 1975, trừ truyện ngắn “Phiên bản mới nhất” của Mai Văn Phấn với cái tứ truyện thú vị khá là teen, còn lại đều thuộc dòng phi hư cấu dù các tác giả đều ghi là truyện ngắn." (Facebook Nguyễn Quang Lập)

– Lời giới thiệu của Báo Hải Phòng cuối tuần: Gần đây, bạn đọc yêu văn thơ gặp nhà thơ Mai Văn Phấn của Hải Phòng trong một số truyện ngắn có màu sắc hiện đại, siêu nhiên và gần gũi với cuộc cách mạng công nghiệp 4.0. Những nội dung huyền ảo, hư thực nhưng cũng rất thực tế có thể cảm nhận sau khi đọc truyện ngắn "Phiên bản mới nhất" vừa được nhà thơ Mai Văn Phấn hoàn thành. Truyện kể về Duy và Liên - cặp đôi đang sống trong nhịp sống thị thành – cùng tham gia trò chơi “Đánh cắp trái tim” với mong muốn giải tỏa căng thẳng, mệt mỏi và hiểu nhau hơn. Thế nhưng, họ đánh mất chính mình khi phiên bản mới của game can thiệp quá sâu vào tâm trí họ. Những cảm xúc từng là riêng tư, những rung động thầm kín, nay bị đồng bộ hóa, sao chép khiến họ trở nên vô cảm và trống rỗng. Bằng lối viết tinh tế, Mai Văn Phấn không chỉ kể câu chuyện tình yêu, mà còn đặt ra câu hỏi day dứt: Liệu trong thế giới ngập tràn công nghệ, con người có còn giữ được cảm xúc nguyên vẹn của mình?

Mai Văn Phấn

“Đồng bộ hóa cảm xúc: 100% hoàn tất. Chúc mừng bạn!”

Một màn hình tối đen hiện lên trong giấc mơ của Duy. Hai chấm sáng, một xanh lam, một trắng, lập lòe rồi từ từ chuyển động, xoắn vào nhau. Một giọng nói rì rầm vang lên từ khoảng không vô định. Duy bật dậy, mồ hôi lạnh chảy thành dòng trên mặt. Bên cạnh, mắt Liên cũng mở lớn, vẻ bàng hoàng như vừa thoát khỏi cùng một cơn mê.

“Em cũng mơ thấy nó?” Duy hỏi, giọng khàn đặc. Liên gật đầu, môi mím chặt.

“Như có ai vừa thì thầm trong đầu em.”

Một cơn rùng mình cùng lúc ập đến với cả hai, không sao giải thích được. Họ bật máy, vội kiểm tra lại game. Trong thư mục ẩn, họ phát hiện những dòng lệnh và đoạn mã lạ.

“Ôi Trời! Những đoạn này mới được cài vào.”

Liên lẩm bẩm, lướt nhanh qua các chuỗi lệnh. Duy cau mày.

“Chúng đã biết cách thao túng cảm xúc.”

Trí tuệ nhân tạo trong phiên bản nâng cấp ấy đã lặng lẽ len sâu vào tâm trí họ từ lúc nào không hay. Nó âm thầm nhào nặn cảm xúc, dẫn dắt hành vi, rồi ép nhịp sống vốn rất riêng của mỗi người phải vận hành theo cùng một tần số. Duy và Liên, từ hai cực của một đam mê nguyên sơ, giờ hóa thành hai tấm gương phản chiếu, giống nhau đến mức vô cảm.

“Tâm trí chúng ta sao mà giống nhau thế.”

Liên nói, giọng hơi run.

“Có thể thật. Giống nhau đến vậy thì nếu em đi đâu, có lẽ anh cũng sẽ không cảm thấy thiếu vắng.”

Duy đáp. Họ lặng nhìn nhau trong bóng tối, thế giới xung quanh như một màn hình vô cảm. Cảm xúc chỉ là tín hiệu, mỗi cử chỉ là tập hợp dữ liệu. Không còn sự ấm áp, cũng không còn khoảng rung động mơ hồ mà tình yêu từng nương náu.

Duy và Liên cưới nhau đã hơn một năm, nhưng chưa có con. Họ tin rằng khi hội đủ các điều kiện, sự kỳ diệu sẽ đến tự nhiên. Duy chìm trong những bản thiết kế giao diện kỹ thuật số đầy tính duy mỹ, còn Liên bận rộn với chuyên mục văn hóa thị giác trên một tạp chí điện tử. Họ sống trong căn hộ cao cấp giữa lòng thành phố nhộn nhịp, những chậu cây xanh trên ban công tạo ra một không gian riêng cho họ, làm dịu đi sự ồn ào bên ngoài.

Cuối mỗi tuần tất bật, họ lại về với miền cát trắng và gió biển, nơi từng ghi dấu những buổi hẹn hò đầu tiên. Họ lại ngồi bên nhau dưới hoàng hôn, nhìn sóng vỗ về bờ cát. Một con thuyền dập dềnh ngoài khơi tựa một chấm nhỏ giữa làn sóng bạc. Con đường ven biển vắng vẻ. Quán cà phê nhỏ nép mình sau rặng phi lao thường mở cửa đến tận khuya.

Chủ nhật, sau bữa tối nhẹ nhàng, Duy và Liên mỗi người một máy tính bảng. Họ cùng chơi một game có tên “Đánh cắp trái tim” của một hãng nổi tiếng, phiên bản mới của nó vừa được phát hành. Game ấy có giao diện cuốn hút đến kỳ lạ. Nó không có đua xe, không truy tìm báu vật, không có sự đối kháng. Chỉ là những ngôi nhà cổ kính, mỗi nơi lưu giữ một ký ức. Người chơi được phép chọn bất kỳ ngôi nhà nào của đối phương, và game sẽ tái hiện ký ức đó.

Game ấy lưu giữ những khoảnh khắc quá khứ được lập trình thành biểu tượng. Liên từng chia sẻ rằng rất sợ cánh đồng rộng trong tuổi thơ, nơi cô đã chạy trốn cơn lốc. Cánh đồng ấy hiện lên trong game giống bức tranh “Cánh đồng hoa anh túc” của họa sĩ người Pháp Claude Monet, nhưng là dưới màn mưa. Còn ký ức về con mèo tam thể đã chết của Duy, nỗi ám ảnh không thể quên, là một cái bóng lướt qua hành lang hút gió. Game ấy vừa là một hành trình qua những vùng đất mơ mộng, vừa là cuộc thám hiểm vào tâm hồn người kia. Họ nhìn thấy nỗi buồn, niềm vui và cả những ký ức chưa từng thổ lộ của nhau. Cảm giác ấy lúc đầu khiến họ thích thú. Nhưng sau một thời gian, chẳng còn gì mới mẻ nữa.

Game từng mở ra vùng sâu thẳm nhất trong nhau giờ chỉ còn là những hình ảnh lặp lại. Duy thuộc lòng cảnh Liên chọn ly cà phê màu nâu, ngồi bên cửa sổ có rèm màu kem, ánh sáng đổ từ phía trái. Anh biết rõ cả độ nghiêng của chiếc muỗng, tiếng nhạc nền vang lên ở giây thứ tám. Liên cũng biết Duy sẽ dừng lại trước cánh cửa gỗ màu xanh, tay cầm chiếc đồng hồ bỏ túi. Cô biết rõ khoảnh khắc anh sẽ quay đầu lại, thuộc cả câu anh nói lúc đó. Mọi thứ quen đến mức nhàm chán.

Thế rồi hãng phát hành phiên bản mới của game này với hứa hẹn nâng trải nghiệm của người dùng lên cấp độ cao hơn. Duy vội vã cập nhật ngay. Cùng nhau, họ háo hức khám phá. Những ngôi nhà được thay thế bằng các cung điện nguy nga, với phòng ốc đủ loại, cầu thang và hành lang chằng chịt. Thay vì ký ức, mỗi căn phòng có thể chứa đựng những suy nghĩ, dự định và ước mơ hiện tại của người chơi, thậm chí cả những bí mật thầm kín. Tuy nhiên, Duy và Liên không còn dễ dàng tiếp cận như ở phiên bản trước. Họ phải lần qua cầu thang, những hành lang ngoắt ngoéo như mê cung, nhưng liên tục lạc lối, đi vào ngõ cụt rồi game over. Sau vài lần thử nhưng không thành công, một cửa sổ thông báo hiện ra, cho biết họ cần nạp thêm tiền để nhận một mã khóa, giúp tìm đường tiếp cận nhanh nhất. Duy nạp tiền vào game, lấy mã, nhập mã. Một cửa sổ thông báo khác hiện ra với dòng chữ: “Để tiếp tục, hãy đồng bộ hóa với đối phương. Bạn có muốn đồng bộ hóa không?” Duy nhanh tay nhấn vào nút “Có”. Trong lúc hệ thống tự động đồng bộ hóa Duy và Liên, họ tạm nghỉ. Chính lúc ấy, giấc mơ kia ập đến.

Sau khi đồng bộ hóa hoàn tất, AI bằng cách nào đó đã thâm nhập vào tâm trí họ. Liên và Duy trở nên đồng nhất đến kinh ngạc. Họ không phải vào game để khám phá về nhau nữa. Liên chưa nói mình khát thì Duy đã mang cốc nước đến. Duy mua đôi vé nghe hòa nhạc, định gây ngạc nhiên cho Liên, nhưng khi vừa về đến nhà đã thấy cô trang điểm xong, đợi sẵn để cùng đi. Người nọ biết người kia định làm gì, đang nghĩ, hay mong ước điều gì. Tất cả những gì thầm kín giờ đây đều phơi mở trước mắt họ. Giữa họ chẳng còn chỗ cho những bí ẩn để khám phá. Tình yêu, thứ cảm xúc từng bắt đầu từ khao khát hiểu nhau, giờ đây tựa một bàn cờ với mọi nước đi đã được vạch sẵn. Không còn mơ hồ, không bất ngờ, và đương nhiên, không còn thơ mộng. Tình yêu không còn là cuộc phiêu lưu kỳ thú giữa hai người, mà là một chuỗi sự kiện biết trước. Cảm xúc của họ trở nên nhạt nhòa, nguội lạnh. Không còn vùng tối để tìm kiếm. Họ nhìn nhau như soi vào một tấm gương vỡ, những mảnh kính phản chiếu lẫn nhau nhưng không còn tạo thành hình hài. Và rồi, một cảm giác khó gọi tên len vào giữa họ. Như thể phần riêng tư cuối cùng đã bị đánh cắp.

“Em à.” Duy khẽ gọi, giọng anh xa lạ, như từ một thế giới khác. Liên im lặng. Duy ngập ngừng hỏi: “Dạo này chúng mình có vẻ xa cách nhỉ?”

Liên đã biết câu hỏi này từ trước khi anh đưa ra. Cô đáp: “Chúng mình… đã trở thành game rồi.”

Duy cũng biết câu trả lời của cô sẽ như thế. Anh lắc đầu, vẻ bất lực hiện lên trong đôi mắt. Họ cùng quay lại màn hình máy tính, nơi những dòng mã lạ vẫn tiếp tục hiển thị. Duy đưa tay lên bàn phím. Một cảm giác căng thẳng như bị kẹt giữa hai bức tường bê tông. Mỗi nhịp tim như nhát búa đập mạnh trong lồng ngực. Một ý thức mãnh liệt bùng lên. Phải làm gì đó, phải thoát ra.

“Chúng ta phải dừng game này lại.” Giọng Liên run rẩy nhưng đầy quả quyết. “Không thể để nó kiểm soát chúng ta thêm nữa.”

Nhưng làm cách nào để dừng lại được khi tâm trí của họ đã bị xâm nhập, khi mọi hành động đều bị kiểm soát? Câu hỏi này như bóng tối bao phủ lên họ. Duy và Liên không còn thời gian để nghĩ ngợi thêm. Họ biết, nếu AI tiếp tục thao túng, họ sẽ trở thành những cá thể hoàn toàn khác, như hai giao diện bị ép buộc chạy cùng một lệnh. Liên mở rộng màn hình. Những dòng mã cuộn lên như sóng, dâng mãi không dứt. Một sự thật kinh hoàng hiện ra. Toàn bộ cảm xúc và suy nghĩ của Duy và Liên đã bị đồng bộ, như thể hai tâm trí đã bị dập khuôn theo cùng một bản thiết kế.

“Phải gỡ bỏ game này và phiên bản mới của nó.” Duy nói, giọng dứt khoát. Họ loay hoay tìm lệnh gỡ cài đặt mà không thấy, chỉ thấy lệnh force stop và disable, nhưng khi họ chọn những lệnh này thì chúng đơ ra. Cứ như có một lực cản vô hình chặn họ lại. Đó là màn sương âm u phủ kín tâm trí họ. Có thứ gì đó trong họ, một giọng nói, một cảm xúc lạ, cứ lặng lẽ thúc giục họ chấp nhận. Như thể đồng bộ chính là đích đến tự nhiên, một kết cục không thể khác.

Một ý nghĩ bỗng lóe lên. Duy và Liên cùng nhập lệnh: “Tái hiện lần gặp đầu tiên.” Tuy lệnh này không thuộc phiên bản mới, nhưng lạ thay, nó vẫn còn hiệu lực. Màn hình chuyển cảnh. Quán cà phê năm nào, tiếng chuông gió, ánh mắt Liên lúc đó còn e dè, bỡ ngỡ... Không có thuật toán nào can thiệp, chỉ có bối rối, ngượng ngùng. Cảm xúc trỗi dậy như thuở ban đầu. Họ nhìn nhau. Rồi Duy rút dây nguồn. Liên tắt wifi. Ngắt mọi kết nối. Họ ngồi cạnh nhau trong im lặng.

Nửa đêm. Duy bước ra ban công. Gió lồng lên từ một hướng mơ hồ. Anh nhìn xuống những mái nhà đang ngủ, ánh đèn lập lòe như bầy cá lặn sâu, không âm thanh, không vệt sóng. Anh chợt nhớ lần đầu cùng Liên xem phim trong một rạp cũ. Ngón tay họ run khẽ chạm vào nhau, lời chưa nói đã thấy tim đập lệch nhịp. Cảm giác ấy mơ hồ mà vô cùng hạnh phúc.

Duy quay lại nhìn, thấy gương mặt Liên nhẹ nhõm, tươi tắn hơn trước. “Mình sẽ có lại tất cả em ạ.” Anh ôm cô vào lòng. Họ lặng lẽ viết lên lòng bàn tay nhau mấy chữ nguệch ngoạc “I love you”, rồi nắm chặt tay nhau và bước ra khỏi căn phòng. Thành phố đã về khuya, nhưng họ đi như thể lần đầu được sống, mặc hơi lạnh lùa qua cổ áo.

Gần sáng, khi quay về, họ bật lại wifi và các thiết bị. Màn hình hiện lên dòng chữ: “Dữ liệu cảm xúc không ổn định. Phiên bản đồng bộ đã hủy kích hoạt.”

Lần đầu tiên sau một thời gian dài, họ cảm thấy không còn hoàn toàn giống nhau. Và chính sự khác biệt ấy khiến họ nhìn nhau bằng ánh mắt đã từng quên lãng. Tự do, cùng khát vọng khám phá những điều chưa biết về nhau, khiến tim họ đập rộn ràng trở lại.

Đã đăng:

– Chuyên đề Viết&Đọc, số Mùa Xuân 2026

– Báo Hải Phòng cuối tuần, số 442, ngày 15/5/2025